Ev Sahibi Kira Ödemesi İçin Sadece Elden Para İsteyebilir mi?

Ev sahibinin kirayı elden almak istemesi tek başına kira ilişkisinde yasak bir durum değildir. Sorun, ödemenin daha sonra ispatlanamaması veya tarafların sözleşmede başka bir ödeme yöntemi kararlaştırmış olması hâlinde ortaya çıkar.

Kiracı elden ödeme yapmak zorunda mı?

Ödeme yöntemi öncelikle kira sözleşmesi ve tarafların yerleşmiş uygulamasına göre değerlendirilir. Yıllardır banka yoluyla ödeme yapılıyorsa ev sahibinin bir anda yalnız belgesiz nakit istemesi uyuşmazlık yaratabilir. Kiracı mümkün olduğunca iz bırakacak bir ödeme yöntemi tercih etmelidir.

Elden ödeme yapılırsa mutlaka ne alınmalı?

Ödemenin karşılığında imzalı bir makbuz alınmalıdır. Makbuzda kiraya verenin adı, alınan tutar, hangi aya ait kira olduğu ve ödeme tarihi açıkça yazılmalıdır. 'Para aldım' şeklindeki belirsiz bir not yerine kira borcunu açıkça gösteren kayıt daha güvenlidir.

Ev sahibi banka ödemesini geri gönderirse

Kiracı sözleşmeye ve önceki ödeme düzenine uygun şekilde banka üzerinden ödeme yapmış, ancak kiraya veren bedeli sürekli geri gönderiyorsa banka iade kayıtları saklanmalıdır. Kiraya verene ödemenin kabul edilmesi için yazılı bildirim yapılması ve şartları varsa alacaklının temerrüdü hükümlerinin değerlendirilmesi gerekir.

Belgesiz elden ödeme yapıldıysa

Makbuz yoksa mesajlar, ödeme günü öncesi veya sonrası yazışmalar, tanık anlatımları ve tarafların diğer kayıtları önem kazanabilir. Ancak nakit ödemenin yazılı belge olmadan ispatı banka transferine göre daha güçtür.

Ev sahibi banka hesabı vermiyor ve nakdi de kabul etmiyorsa

Kiracı 'ödeyemiyorum' diyerek pasif kalmamalıdır. Ödeme teklifini yazılı belgelemek, yeni hesap istemek ve gerekiyorsa TBK m.107 çerçevesindeki tevdi yolunu değerlendirmek gerekir. Tevdi yeri hâkim tarafından belirlenir.

Sonuç

Kira elden ödenebilir; fakat ispat riski nedeniyle makbuz alınması çok önemlidir. Taraflar ödeme yönteminde uyuşamıyorsa kiracı ödeme iradesini ve girişimlerini yazılı olarak belgelemelidir.

Elden Ödeme İspat Sorunu Yaratır

Taraflar kira bedelini elden ödemeyi kararlaştırabilir; ancak kiracı her ödeme için tarih, tutar ve hangi aya ait olduğunu gösteren imzalı makbuz almalıdır. Tanıksız ve belgesiz nakit ödeme, daha sonra aynı ay için icra takibi yapılırsa ciddi ispat sorunu doğurabilir.

Banka ile Ödeme Yasaklanmış Gibi Davranılamaz

Ev sahibinin yalnız “elden getir” demesi, kiracının ispatlanabilir ödeme yöntemi istemesini haksız kılmaz. Vergi ve finansal mevzuattan kaynaklanan ödeme/tevsik yükümlülükleri de somut kira tutarı ve taraf sıfatına göre ayrıca kontrol edilmelidir. Ödeme reddediliyorsa yazılı kayıt oluşturulması önemlidir.

Kira ödemesinin banka veya PTT üzerinden yapılması neden önemlidir?

Gelir İdaresi Başkanlığının güncel düzenlemelerine göre konut ve işyeri kiralarında kiraya verenler ile kiracıların kira tahsilat ve ödemelerini tutarı ne olursa olsun banka veya PTT tarafından düzenlenen belgelerle tevsik etmeleri gerekir. Bu nedenle kiraya verenin yalnız elden nakit ödeme istemesi, hem ispat sorununa hem de vergi mevzuatı yönünden tevsik riskine yol açabilir.

Kiraya veren IBAN vermiyorsa kiracı ne yapmalı?

Kiracı ödeme iradesini belgelemelidir. Yazılı olarak hesap bilgisi istenmesi, önceki geçerli hesaba ödeme imkanı varsa bunun değerlendirilmesi ve kiraya verenin ödemeyi kabulden kaçınması halinde borçlar hukuku bakımından tevdi ve temerrüt hükümlerinin somut olaya göre incelenmesi gerekir. Amaç, kira bedelini ödemekten kaçınmak değil ödeme girişimini ispatlanabilir hale getirmektir.

Elden ödeme yapılmışsa nasıl ispatlanır?

Makbuz, imzalı alındı, mesajlaşma, kira defteri, banka hesabından aynı gün çekilen tutar ve tanık gibi deliller birlikte değerlendirilebilir. Ancak düzenli kira ilişkisinde banka veya PTT belgesi en güçlü ve en kolay takip edilebilir ödeme kaydıdır. Elden ödeme yapılıyorsa mutlaka tarih, ay ve tutarı gösteren imzalı belge alınması ispat riskini azaltır.

Açıklama kısmına ne yazılmalı?

Dekont açıklamasında ödemenin hangi aya ve hangi taşınmaza ilişkin olduğu açıkça belirtilmelidir. Birden fazla borç veya eski dönem bakiyesi varsa yalnız 'kira' yazılması ileride mahsubun hangi aya yapıldığı konusunda uyuşmazlık yaratabilir. Düzenli ve açıklamalı ödeme geçmişi, hem kiracı hem kiraya veren açısından delil değerini artırır.