Yabancı Mahkeme Kararının Tanınması ve Tenfizi: Yurtdışındaki Karar Türkiye’de Nasıl Geçerli Olur?

Yurt dışında verilen bir boşanma, alacak veya tazminat kararının Türkiye’de bulunması, kararın burada kendiliğinden cebren icra edilebileceği anlamına gelmez. 5718 sayılı MÖHUK, yabancı mahkeme kararlarının Türkiye’de etkisi bakımından tanıma ve tenfiz kurumlarını düzenler.

Tanıma ile tenfiz arasındaki fark nedir?

Tanıma, yabancı kararın Türkiye’de kesin hüküm veya kesin delil etkisinin kabul edilmesine yöneliktir. Tenfiz ise kararın para ödeme, teslim veya başka bir edim yönünden Türkiye’de cebren icra edilebilmesini sağlar. Bu nedenle her dosyada “tenfiz” istenmesi gerekmez; yabancı kararın Türkiye’de hangi amaçla kullanılacağı önce belirlenmelidir.

Kararın kesinleşmiş olması neden önemlidir?

MÖHUK m.50 kapsamında tenfiz için yabancı mahkeme kararının verildiği devlet hukukuna göre kesinleşmiş olması gerekir. Başvuruda kararın usulüne uygun örneği ile kesinleştiğini gösteren belge ve bunların gerekli onaylı tercümeleri önem taşır. Belgenin hangi ülkeden geldiğine göre apostil veya başka tasdik işlemleri ayrıca gündeme gelebilir.

Mahkeme hangi şartları inceler?

MÖHUK m.54 çerçevesinde karşılıklılık, Türk mahkemelerinin münhasır yetkisine giren bir konu bulunup bulunmadığı, kamu düzenine açık aykırılık ve davalının usulüne uygun biçimde çağrılıp temsil edilip edilmediği gibi şartlar değerlendirilir. Tenfiz hâkimi yabancı davayı baştan sona yeniden görmez; yabancı kararın esasını ikinci bir temyiz incelemesi gibi yeniden çözmez.

Hangi mahkemede açılır?

MÖHUK m.51 uyarınca görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesidir. Yetki bakımından kendisine karşı tenfiz istenen kişinin Türkiye’deki yerleşim yeri, yoksa sakin olduğu yer; bunlar da yoksa Ankara, İstanbul veya İzmir mahkemeleri gündeme gelir. Somut kararın aile, ticaret veya başka bir alana ilişkin olması dosyada görev tartışmasını ayrıca etkileyebileceğinden başvuru öncesi kontrol edilmelidir.

Başvuru öncesinde hazırlanması gerekenler

Yabancı kararın tam nüshası, kesinleşme kaydı, tebligat ve savunma hakkına ilişkin belgeler, taraf kimlik/adres bilgileri ve usulüne uygun tercümeler baştan hazırlanmalıdır. Eksik kesinleşme veya tebligat belgesi, kararın içeriğinden bağımsız olarak süreci uzatabilir.