Bonoda Zamanaşımı: Senet Kaç Yıl Sonra Kambiyo Takibine Konamaz?

“Senet kaç yılda zamanaşımına uğrar?” sorusuna tek rakamla cevap vermek doğru değildir. Bono bakımından kime karşı talepte bulunulduğu önemlidir. Türk Ticaret Kanunu, bonolara poliçedeki zamanaşımı hükümlerini uygular ve düzenleyen, ciranta ve diğer sorumlular bakımından farklı süreler öngörür.

Düzenleyene karşı temel süre

TTK m.778’in atfıyla uygulanan m.749 uyarınca bonoyu düzenleyene karşı bono bedelinden doğan istemlerde temel zamanaşımı süresi vadenin geldiği tarihten itibaren üç yıldır. Uygulamada “bono üç yıldır” denmesinin sebebi çoğunlukla budur.

Cirantalara karşı süre daha kısa olabilir

Hamilin cirantalara ve başvuru borçlularına karşı haklarında protesto veya gidersiz iade kaydına göre bir yıllık süre gündeme gelebilir. Bir cirantanın diğer sorumlulara rücu talebinde ise altı aylık süre söz konusu olabilir. Bu nedenle senette kimden tahsil isteneceği belirlenmeden süre hesabı yapılmamalıdır.

Zamanaşımı nasıl kesilir?

TTK m.750’ye göre dava açılması, takip talebinde bulunulması, davanın ihbar edilmesi veya alacağın iflas masasına bildirilmesi zamanaşımını kesen işlemler arasındadır. Kesilmenin etkisi kimin hakkında gerçekleştiğine göre değerlendirilir.

Süre dolunca borç tamamen yok olur mu?

Kambiyo senedinden doğan özel takip veya talep zamanaşımına uğramış olabilir; bu durum altta yatan temel borç ilişkisinin her durumda aynı anda ortadan kalktığı anlamına gelmez. Satım, ödünç veya başka temel ilişkiye dayalı talep varsa onun zamanaşımı ve ispat şartları ayrıca incelenir.

Vade doğru belirlenmeli

Üç yıllık sürenin başlangıcı için bononun vadesi önemlidir. Görüldüğünde, görüldükten belirli süre sonra veya belirli günde ödeme gibi farklı vade türlerinde başlangıç hesabı senet metnine göre yapılır.

Takip başlatılmışsa dosya hareketleri incelenmeli

Daha önce icra takibi veya dava açılmış olması süreyi etkileyebilir. Dosyanın açılış tarihi, sonradan yapılan işlemler ve borçlunun kim olduğu görülmeden yalnız bugünün tarihi ile vade arasındaki süreyi hesaplamak eksik kalabilir.

Sonuç

Bonoda en bilinen üç yıllık süre düzenleyene karşı kambiyo talebi bakımındandır. Cirantalar ve rücu ilişkilerinde daha kısa süreler bulunur; ayrıca temel borç ilişkisinin zamanaşımı ayrı değerlendirilmelidir.