Ceza Hukukunda Uzlaştırma Süreci Nasıl İşler?
Güncelleme tarihi: 2 gün önce
Uzlaştırma, kanunda sayılan suçlarda şüpheli veya sanık ile mağdur ya da suçtan zarar görenin uzlaştırmacı aracılığıyla çözüm aramasını sağlayan ceza muhakemesi kurumudur. Hangi suçların uzlaştırmaya tabi olduğu CMK m.253'e göre belirlenir.
Hangi suçlarda uzlaştırma gündeme gelir?
Şikâyete bağlı suçların önemli bir bölümü ile kanunda ayrıca sayılan bazı suçlarda uzlaştırma uygulanır. Kasten yaralamanın belirli halleri, taksirle yaralama, tehdit suçunun bazı halleri, konut dokunulmazlığının ihlali, basit hırsızlık, güveni kötüye kullanma ve basit dolandırıcılık bunlara örnektir. Ancak suçun nitelikli hali veya özel düzenleme sonucu değiştirebilir.
Uzlaşma teklifi kabul edilirse
Dosya uzlaştırmacıya gönderilir. Tarafların görüşmeleri gizlidir ve taraflar uzlaşmaya zorlanamaz. Edim para ödemesi, belirli bir davranış, özür veya hukuka uygun başka bir yükümlülük şeklinde kararlaştırılabilir.
Uzlaşma gerçekleşirse ne olur?
Soruşturma aşamasında edim derhal yerine getirilmişse koşullarına göre kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilebilir. Edimin ileri tarihe bırakılması veya takside bağlanması halinde kanundaki erteleme mekanizması uygulanabilir. Kovuşturma aşamasında da uzlaşma hükmün sonucunu etkiler.
Tazminat ve feragat sonucu
Uzlaşmanın tazminat taleplerine etkisi yalnız protokolün sözcüklerine göre değil, CMK m.253/19'un güncel hükmüne göre değerlendirilmelidir. Uzlaşma anında tespit edilemeyen veya uzlaşmadan sonra ortaya çıkan zararlar hariç olmak üzere, soruşturma konusu suç nedeniyle tazminat davası açılmasına ilişkin kanuni sınırlama söz konusudur. Bu nedenle mağdur, mevcut zararları ve ileride belirlenebilecek zarar kalemlerini değerlendirmeden edim konusunda karar vermemelidir.
Suç vasfı ve birlikte işlenen fiiller neden kontrol edilmelidir?
Uzlaştırmanın uygulanması için yalnız fiilin gündelik dildeki adı yeterli değildir. İddianame veya soruşturma belgelerindeki suç maddesi, suç tarihi, mağdur sayısı ve birlikte isnat edilen başka suçlar kontrol edilmelidir. Örneğin TCK m.157 kapsamındaki basit dolandırıcılık ile m.158 kapsamındaki nitelikli dolandırıcılık aynı değerlendirmeye tabi değildir. Kanun değişikliği ve suç tarihine göre uygulanacak hüküm ayrıca incelenmelidir.
Teklif ve müzakerelerde dikkat edilmesi gerekenler
Uzlaşma gönüllülük esasına dayanır; tarafların kararını verebilmesi için edimin miktarı, yerine getirme tarihi, ödeme yöntemi ve gerçekleşmeme ihtimalindeki sonuçlar açık olmalıdır. Müzakereler sırasında yapılan açıklamaların delil olarak kullanılmasına ilişkin CMK m.253/20 koruması da önem taşır. Edimin ertelenmesi veya taksitlendirilmesi durumunda soruşturmanın sona erme mekanizması peşin ifadan farklılık gösterebilir.
Yorumlar