İdari İşlemin İptali Davası Nasıl Açılır?
Güncelleme tarihi: 14 Eki
İdarenin tek yanlı ve icrai işlemleri kişilerin hukuki durumunu doğrudan etkileyebilir. Atama, ruhsat, disiplin, imar, kamu ihalesi, idari para cezası veya başka bir işlem hukuka aykırıysa iptal davası gündeme gelebilir.
İptal davasında ne incelenir?
İYUK m.2 uyarınca idari işlemler yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden hukuka uygunluk denetimine tabidir. Menfaati ihlal edilen kişi, işlemin bu unsurlardan biri bakımından hukuka aykırı olduğunu ileri sürebilir.
Dava açma süresi
Özel kanunda farklı süre öngörülmemişse İYUK m.7 gereğince Danıştay ve idare mahkemelerinde genel dava açma süresi altmış gündür; vergi mahkemelerinde ise otuz gündür. Süre çoğu durumda yazılı bildirimi izleyen günden başlar. Özel kanunlardaki daha kısa süreler ayrıca kontrol edilmelidir.
Yürütmenin durdurulması
İptal davası açılması işlemin yürütmesini kendiliğinden durdurmaz. İşlemin uygulanması telafisi güç veya imkânsız zarar doğuracak ve işlem açıkça hukuka aykırı olacaksa şartları varsa yürütmenin durdurulması istenebilir.
Dilekçede hangi belgeler bulunmalı?
Dava konusu işlem, tebliğ belgesi, işlemin dayandığı başvuru veya savunmalar, ilgili sözleşme ve kayıtlar ile hukuka aykırılık iddiasını destekleyen belgeler eklenmelidir. Görev, yetki ve süre idari yargıda dava açılmadan önce mutlaka kontrol edilmelidir.
İdareye başvuru dava süresini nasıl etkiler?
İYUK m.11 kapsamındaki başvuru, dava açma süresi içinde üst makama; üst makam yoksa işlemi yapan makama yöneltilir ve işlemeye başlamış süreyi durdurur. Otuz gün içinde cevap verilmezse talep reddedilmiş sayılır. Ret cevabı veya zımni ret sonrasında önce geçen günler hesaba katılarak kalan süre işler; yeni bir altmış günlük süre başladığı varsayılmamalıdır. Özel usullerde m.11 uygulanmayabileceğinden işlem türü ayrıca kontrol edilmelidir.
Vergi davalarında yürütmeye ilişkin istisna
İYUK m.27/4, bazı vergi uyuşmazlıklarında davanın konusu olan tahsil işlemini durdurur. İhtirazi kayıtla verilen beyannameler veya tahsil işlemlerine karşı açılan davalar gibi istisnalar için ayrıca yürütmenin durdurulması istenmesi gerekebilir. Bu nedenle idari işlemler hakkındaki genel kural bütün vergi davalarına aynı şekilde uygulanmamalıdır.
Resmî mevzuat
Üst makama başvuru ve dava açma süresinin durması
2577 sayılı İYUK m.11 uyarınca dava açma süresi içinde işlemin kaldırılması, geri alınması veya değiştirilmesi için üst makama; üst makam yoksa işlemi yapan makama başvurulabilir. Usulüne uygun bu başvuru, işlemeye başlamış dava açma süresini durdurur. Otuz gün içinde cevap verilmezse istem reddedilmiş sayılır; açık ret veya zımni ret sonrasında süre kaldığı yerden işlemeye devam eder. Başvuru öncesinde geçen günler yeniden sıfırlanmaz. Bu nedenle tebligat, başvuru ve cevap tarihlerini tek bir zaman çizelgesinde tutmak gerekir.
Her idari başvuru İYUK m.11 kapsamında mıdır?
Hayır. Henüz hiç işlem yapılmamışken idareden yeni işlem tesis edilmesini isteme (İYUK m.10), var olan işleme karşı üst makama başvuru (m.11) ve özel kanundaki zorunlu itiraz yolları farklı rejimlere tabi olabilir. Bazı imar, ihale veya disiplin işlemlerinde özel süreler de vardır. Yetki, başvuru konusu ve kanuni süre belirlenmeden herhangi bir dilekçenin dava süresini otomatik olarak durdurduğu varsayılmamalıdır.
İdareye itiraz başvurusu dava süresini nasıl etkiler?
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.11 uyarınca, idari işlem hakkında dava açılmadan önce ve dava açma süresi içinde üst makama, üst makam yoksa işlemi yapan makama kaldırma, geri alma veya değiştirme istemiyle başvurulabilir. Bu başvuru işlemekte olan dava açma süresini durdurur. Otuz gün içinde cevap verilmezse istem reddedilmiş sayılır; açık veya zımni ret üzerine kalan dava açma süresi yeniden işlemeye başlar. Daha önce işlemiş günler sıfırlanmaz. Başvurunun süresinde ve doğru makama yapıldığının tespiti, hak kaybını önlemek için önemlidir.
İYUK m.10 ile m.11 başvurusu aynı değildir
İYUK m.10, henüz ortada dava konusu edilecek bir işlem bulunmadığında idareden işlem veya eylem yapılmasının istenmesine; m.11 ise hâlihazırda tesis edilmiş idari işlemin kaldırılması, geri alınması veya değiştirilmesine yönelik başvuruya ilişkindir. Her iki maddede otuz günlük cevap vermeme sonucunun bulunması, dava açma süresinin her durumda aynı biçimde hesaplanacağı anlamına gelmez. Başvurunun niteliği, tebliğ tarihi ve özel kanuni süreler birlikte değerlendirilmelidir.
Yorumlar