İflas Masasına Alacak Kaydı: Alacaklı İflas Dosyasına Nasıl Başvurur?
Güncelleme tarihi: 13 Eki
İflas masasına alacak kaydı nedir?
Bir şirket veya tacir hakkında iflas kararı verildiğinde bireysel tahsil mantığı yerini toplu tasfiyeye bırakır. Alacaklının elinde fatura, sözleşme, senet veya kesinleşmiş takip bulunması tek başına masadan ödeme alacağı anlamına gelmez. Alacağın iflas tasfiyesine bildirilmesi, delillerin sunulması ve iflas idaresinin alacağı sıra cetveline kabul edip etmediğinin takip edilmesi gerekir. Alacak kaydı, alacaklının tasfiye içinde hak sahibi olarak dikkate alınmasının temel adımlarından biridir.
Adi tasfiyede alacak kaydı süresi ne kadardır?
İİK m.219 uyarınca tasfiye adi şekilde yürütülecekse iflas dairesinin ilanında alacaklılar ve istihkak iddiasında bulunanlar, alacak ve iddialarını ilan tarihinden itibaren bir ay içinde kaydettirmeye davet edilir. Uzak yerde veya yabancı ülkede bulunan alacaklılar için sürenin uzatılabilmesine ilişkin düzenleme vardır. Bu nedenle sürenin başlangıcı, iflasın açıldığı tarih değil, alacaklıları kayda davet eden ilanın tarihidir. İlan metni ve dosya bilgileri mutlaka kontrol edilmelidir.
Basit tasfiyede süre aynı mıdır?
Hayır. İİK m.218’deki basit tasfiye, masanın malvarlığının adi tasfiye masraflarını karşılamayacağının anlaşılması halinde uygulanabilen daha sade bir usuldür. Basit tasfiyede iflas dairesi, alacaklıları yirmi günden az ve iki aydan çok olmayacak bir süre içinde alacaklarını bildirmeye davet eder. Bu nedenle “iflas alacak kaydı her zaman bir aydır” demek doğru değildir; önce tasfiyenin adi mi basit mi yürütüldüğü belirlenmelidir.
Alacak kaydı başvurusunda ne yazılmalıdır?
Başvuruda alacaklının kimliği ve iletişim bilgileri, müflisin adı ve iflas dosyası, alacağın hukuki sebebi, ana para tutarı, varsa faiz ve diğer feriler, teminat bulunup bulunmadığı ve alacağın hangi belgelerle ispatlandığı açıkça gösterilmelidir. Birden fazla fatura veya sözleşme varsa dönem ve tutarlar tablo halinde ayrıştırılabilir. Alacak imtiyazlı olduğu iddia ediliyorsa bunun hukuki sebebi de belirtilmelidir. “Şirket bana borçlu” şeklindeki genel kayıt, özellikle sıra ve tutar tartışmasında yetersiz kalabilir.
Hangi belgeler eklenmelidir?
Sözleşme, fatura, sevk veya teslim belgeleri, banka hareketleri, cari hesap ekstresi, borç ikrarı, senet, kesinleşmiş mahkeme kararı, icra takip belgeleri ve varsa teminat evrakı alacağın niteliğine göre eklenebilir. İİK m.219 ilanında alacaklıların delillerini ve senet veya defter özetlerinin asıl ya da onaylı örneklerini sunmalarına ilişkin düzenleme bulunur. Uygulamada başvurunun hangi belgeyle hangi alacak kalemini ispatladığı açık kurulmalıdır.
Daha önce icra takibi yapılmışsa yine alacak kaydı gerekir mi?
Kural olarak evet. Müflis hakkında iflas açılması, alacaklının daha önce başlattığı bireysel takipteki konumundan farklı bir toplu tasfiye rejimi doğurur. Takip dosyası, ödeme emri ve kesinleşme durumu alacağın ispatında önemli olsa da alacaklının iflas masasına kaydolma sürecini takip etmesi gerekir. Rehinli alacaklar, masa borçları veya özel kanuni durumlar bakımından farklı sonuçlar bulunabileceğinden alacağın niteliği ayrıca belirlenmelidir.
Alacak kaydı yapılınca alacak kesin kabul edilmiş olur mu?
Hayır. Başvuru, alacağın masaya bildirilmesidir; iflas idaresi alacağın varlığını, miktarını ve sırasını inceler. Alacağın tamamı kabul edilebilir, bir kısmı reddedilebilir veya talep edilen sıradan farklı bir sıraya yazılabilir. Bu değerlendirme daha sonra sıra cetvelinde görünür. Bu nedenle alacak kaydı yapıldıktan sonra dosyayı tamamen bırakmak doğru değildir; sıra cetvelinin ilanı ve alacak hakkındaki karar takip edilmelidir.
Sıra cetveli ne zaman hazırlanır?
İİK m.232’ye göre alacak kaydı için belirlenen başvuru süresi geçtikten ve iflas idaresi seçildikten sonra, iflas idaresi kural olarak en geç iki ay içinde alacakların sırasını gösteren cetveli hazırlar ve iflas dairesine bırakır. Zorunlu hallerde icra mahkemesi bu süreyi bir defaya mahsus olmak üzere en çok iki ay uzatabilir. Sıra cetveli, alacaklının yalnız kayıtlı olup olmadığını değil hangi sırada ve hangi tutarla kabul edildiğini de gösterir.
Sıra cetveline itiraz davası kime karşı açılır?
Alacaklı kendi talebinin haksız biçimde reddedildiğini veya azaltıldığını ileri sürüyorsa İİK m.235 uyarınca dava iflas masasına karşı açılır. Başka bir alacaklının kabul edilen alacağının gerçekte bulunmadığı veya fazla olduğu iddia ediliyorsa dava o alacaklıya karşı yöneltilir. Uyuşmazlığın yalnız alacağın sırasına ilişkin olması halinde ise kanun dava yerine icra mahkemesine şikâyet yolunu öngörür. Alacağın varlığı/miktarı ile yalnız sıra uyuşmazlığı bu nedenle ayrılmalıdır.
Sıra cetveline itiraz süresi kaç gündür?
İİK m.235 uyarınca alacağın esasına veya miktarına ilişkin itiraz davasında genel süre sıra cetvelinin ilanından itibaren on beş gündür. Ancak m.223/3 saklıdır: tebligata elverişli adres gösterip yazı ve tebliğ masrafları için avans vererek kararların tebliğini isteyen alacaklı bakımından kanun yolu süresi tebliğ tarihinden başlar. Dosyada bu koşulların gerçekleşip gerçekleşmediği ve tebligat kaydı kontrol edilmelidir. Yalnız sıraya ilişkin şikâyet ile alacağın esasına yönelik dava aynı yol değildir; şikâyetin süresi ve başlangıcı ayrıca değerlendirilmelidir.
Bir aylık alacak kaydı süresi kaçırılırsa alacak tamamen kaybolur mu?
İflas hukukunda ilan edilen ilk kayıt süresinin kaçırılması her durumda alacağın tamamen yok olması anlamına gelmez. Geç bildirilen alacakların iflas kapanıncaya kadar tasfiyeye sunulabilmesine ilişkin düzenleme bulunmaktadır; ancak geç kalmadan doğan ek masraflar alacaklıya yüklenebilir ve başvurudan önce kararlaştırılmış dağıtıma sonradan katılma imkânı bulunmayabilir. Bu nedenle geç kayıt mümkün olsa bile “nasıl olsa sonra da yazdırırım” şeklinde hareket etmek ekonomik olarak hak kaybı doğurabilir.
İmtiyazlı alacak ile adi alacak arasındaki fark nedir?
İİK m.206 iflas masasındaki belirli alacaklar için öncelik sıraları düzenler. İşçi alacaklarının belirli bölümleri, velayet veya vesayet ilişkilerinden doğan bazı alacaklar ve özel kanunlarda imtiyaz tanınan alacaklar kanundaki koşullarda ön sırada yer alabilir. İmtiyazlı olmayan alacaklar ise adi sıra içinde değerlendirilir. Alacak kaydı yapılırken “imtiyazlıdır” demek tek başına yeterli değildir; alacağın hangi kanuni kategoriye girdiği ve süre koşulları gösterilmelidir.
Rehinli alacaklı da kayıt yaptırmalı mı?
Rehinli alacakların iflas içindeki durumu adi alacaklardan farklıdır ve rehinli malın satış bedelinden öncelikli karşılanma rejimi bulunur. Bununla birlikte rehin, alacağın tamamını karşılamıyorsa açıkta kalan bölüm veya alacağın masadaki kaydı bakımından dosyanın yapısına göre işlem yapılması gerekir. İpotek, taşınır rehni veya diğer teminatın geçerliliği ile rehinli malın değeri ayrıca incelenmelidir. Rehin bulunduğu için iflas dosyasının hiç takip edilmemesi doğru değildir.
Faiz ve feriler nasıl yazılmalıdır?
Alacak kaydında ana para ile faiz, masraf ve diğer ferilerin birbirine karıştırılmadan gösterilmesi yararlıdır. Faizin türü, başlangıç tarihi ve oranı dayanak sözleşme veya mevzuata göre açıklanmalıdır. İflasın açılmasının faiz ve sıra bakımından özel sonuçları bulunduğundan, yalnız normal icra dosyasındaki güncel kapak hesabının toplamını kopyalamak yerine iflas tarihi dikkate alınarak hesap yapılması gerekir. Özellikle teminatlı ve imtiyazlı alacaklarda ferilerin hangi kapsamda sıra ve güvenceye girdiği ayrıca değerlendirilmelidir.
Alacak çekişmeli bir davaya konuysa kayıt yapılabilir mi?
Alacağın başka bir mahkemede dava konusu olması masaya bildirim yapılmasına engel değildir. Devam eden davanın bilgileri, esas numarası ve talep edilen tutar kayıt dilekçesinde açıklanabilir. İflasın açılmasının devam eden davaya etkisi, davanın niteliğine göre ayrıca değerlendirilir. Alacak henüz kesin hükme bağlanmamış diye kayıt süresinin geçirilmesi doğru değildir; masa ve mahkeme süreci koordineli takip edilmelidir.
İflas dosyasında alacaklı hangi aşamaları takip etmeli?
Pratik olarak dört tarih ayrı ayrı kaydedilmelidir: iflasın açıldığı tarih, alacak kayıt ilanının tarihi ve son günü, sıra cetvelinin ilan tarihi ve varsa dağıtım/toplantı tarihleri. Alacak kaydı yapıldıktan sonra başvuru evrakının dosyaya işlendiği kontrol edilmeli, sıra cetveli çıktığında kabul edilen tutar ve sıra karşılaştırılmalı, ret veya eksik kabul varsa on beş günlük itiraz süresi derhal değerlendirilmelidir.
Sık yapılan hatalar
En sık hata iflas kararı öğrenildikten sonra eski icra dosyasının devam edeceğini sanarak masaya kayıt yaptırmamaktır. Diğer hatalar bir aylık sürenin iflas kararından başladığını zannetmek, faiz ve ana parayı belgesiz tek toplam rakam yazmak, imtiyaz iddiasını gerekçelendirmemek, sıra cetveli ilanını takip etmemek ve geç kayıt mümkün diye ilk ilan süresini önemsememektir.
Yorumlar