Kısmi Süreli Çalışanın Kıdem, İzin ve Ücret Hakları

3 Eki

3 dakikada okunur

Güncelleme tarihi: 14 Eki

Kısmi süreli (part-time) çalışan işçinin haftalık çalışma süresi, aynı veya benzer işi yapan tam süreli emsal işçiye göre önemli ölçüde daha azdır. Bununla birlikte daha az saat çalışması, işçinin yıllık izin, kıdem ve diğer işçilik haklarından tümüyle yoksun bırakılmasını haklı kılmaz. Bu hakların doğup doğmadığı ile paraya ilişkin hesaplanma yöntemi birbirinden ayrı değerlendirilmelidir.

Kısmi süreli iş sözleşmesi ne anlama gelir?

4857 sayılı İş Kanunu m.13, kısmi süreli çalışmayı emsal tam süreli işçiye kıyasla önemli ölçüde daha az çalışma olarak tanımlar. İş Kanununa İlişkin Çalışma Süreleri Yönetmeliği m.6'ya göre emsal tam süreli çalışma süresinin üçte ikisine kadar olan çalışmalar bu kapsama girer. Haftalık emsal çalışmanın 45 saat olduğu durumda 30 saat veya daha az kararlaştırılmış çalışma bu ölçüte örnek olabilir.

Part-time çalışan işçi kıdem tazminatına hak kazanabilir mi?

Evet. Çalışmanın kısmi süreli olması, tek başına kıdem tazminatını ortadan kaldırmaz. Kıdem tazminatı bakımından hizmet süresi ve 1475 sayılı İş Kanunu'nun yürürlükteki 14. maddesi kapsamındaki sona erme koşulları ayrıca belirlenir. Yargıtay kararlarında işçinin işe girişinden itibaren bir yıllık süreyi doldurması, fiilen yalnız haftanın bazı günleri çalışıyor olsa bile, kıdem hakkı bakımından dikkate alınmıştır. Tazminat hesabında ise işçinin kısmi çalışma karşılığı aldığı ücret ve diğer hukuki ölçütler esas alınır.

Kısmi süreli çalışan yıllık ücretli izin kullanabilir mi?

Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği m.13 açık biçimde kısmi süreli veya çağrı üzerine çalışanların yıllık ücretli izin bakımından tam süreli çalışanlara göre farklı işleme tabi tutulamayacağını düzenler. İşçi bir yıllık çalışma süresini doldurduğunda kural olarak izin hakkı kazanır; iznini takip eden izin döneminde kendi çalışma günlerine rastlayan zamanlarda işe gelmeyerek kullanır. Yıllık izin süresi sırf haftada daha az gün çalışılıyor diye oransal olarak azaltılamaz.

Kısmi süreli çalışanın ücreti nasıl hesaplanır?

4857 sayılı Kanun m.13'e göre ücret ve parayla ölçülebilen bölünebilir menfaatler, tam süreli emsal çalışana göre çalışılan süreyle orantılı ödenir. Bu düzenleme ücrette haklı ve ölçülü orantı kurulmasını sağlar; buna karşılık yalnız kısmi süreli çalışıyor diye emsal işçiye kıyasla ayrımcılık yapılamaz. Sözleşmedeki haftalık çalışma günleri, saat ücretleri ve ödeme kayıtları birlikte incelenmelidir.

Hafta tatili, bayram ücreti ve fazla çalışma nasıl ele alınır?

Kısmi süreli işçinin hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ile kararlaştırılan süreyi aşan çalışmalarına ilişkin hakları, somut çalışma düzeni ve ilgili kanuni şartlar üzerinden ayrı ayrı hesaplanır. Haftalık çalışma süresi, işin hangi günlerde yürütüldüğü, fiilen çalışılan saatler ve sözleşmedeki hükümler belirleyicidir. Her kısmi süreli çalışana bu kalemlerin aynı yöntemle ödeneceği varsayılmamalıdır.

SGK prim günü ile işyerindeki kıdem süresi neden farklı olabilir?

Part-time çalışmada bildirilen sigorta prim günleri çalışılan süreye göre hesaplanabilir. Ancak kıdem ve yıllık izin hakkının incelenmesinde iş ilişkisinin başlangıcı, devamlılığı ve fiilî çalışma modeli ayrı değerlendirilir. SGK'da az prim günü görünmesi, işçinin işe giriş tarihinden itibaren geçen tüm takvim süresinin otomatik olarak yok sayılmasını gerektirmez.

İspat bakımından hangi belgeler gerekir?

Kısmi süreli iş sözleşmesi, haftalık çalışma çizelgeleri, bordrolar, banka ödeme kayıtları, SGK hizmet dökümleri, izin formları ve işyeri giriş çıkış verileri birlikte incelenmelidir. Fesih uyuşmazlığında çalışma biçimi kadar sözleşmenin hangi nedenle sona erdiği ve kıdem tazminatına hak kazandıran koşulların bulunup bulunmadığı da önemlidir.

Sonuç

Kısmi süreli çalışan, tam süreli emsal işçiyle aynı saatlerde çalışmak zorunda olmadığı gibi işçilik haklarından da bütünüyle mahrum değildir. Yıllık izinde eşit hak ilkesi, ücrette bölünebilir menfaatlerin süreyle orantılanması ve kıdem tazminatında sona erme koşullarının incelenmesi ayrı ilkeler olarak uygulanır.