Malpraktis İddialarında İlk Değerlendirme: Kayıt, Onam ve Tıbbi Standart
Güncelleme tarihi: 3 gün önce
Malpraktis değerlendirmesinde temel yaklaşım
Tıbbi müdahale sonrasında istenmeyen veya beklenmeyen bir sonucun ortaya çıkması, tek başına hukuki sorumluluk bulunduğu anlamına gelmez. Sağlık hukukunda değerlendirme; müdahalenin endikasyonu, seçilen yöntem, uygulamanın tıp biliminin kabul ettiği standartlara uygunluğu, hastanın bilgilendirilmesi, kayıtların düzeni, izlem süreci ve ortaya çıkan zarar arasındaki bağ birlikte incelenerek yapılır.
Sağlık Bakanlığının 2026 tarihli Sağlık Meslek Mensuplarının Hukuki Sorumluluk Haritası Rehberi de hukuka uygun tıbbi müdahale, malpraktis-komplikasyon ayrımı, kayıt, bilgilendirme ve aydınlatılmış onam başlıklarını sorumluluk değerlendirmesinin temel unsurları arasında ele almaktadır.
Malpraktis ile komplikasyon aynı şey değildir
Komplikasyon, tıbbi müdahale doğru yöntemle ve gerekli dikkat gösterilerek yürütülse dahi ortaya çıkabilen istenmeyen sonuçları ifade eder. Buna karşılık malpraktis değerlendirmesinde, sağlık meslek mensubundan beklenen dikkat ve özenin gösterilip gösterilmediği ve kabul edilen mesleki standarda uyulup uyulmadığı araştırılır.
Bir sonucun tıp literatüründe bilinen bir risk olması, her olayda otomatik olarak sorumluluğu ortadan kaldırmaz. Riskin uygun biçimde yönetilip yönetilmediği, gerekli önlemlerin alınıp alınmadığı, risk gerçekleştiğinde gerekli müdahalenin zamanında yapılıp yapılmadığı ve hastanın bu risk konusunda bilgilendirilip bilgilendirilmediği ayrıca önem taşır.
Tıbbi kayıtların önemi
Hasta dosyası, epikriz, tetkik ve görüntüleme sonuçları, ameliyat veya işlem notları, hemşire gözlem kayıtları, konsültasyonlar, reçeteler, onam formları ve taburculuk belgeleri olayın tıbbi seyir çizgisini ortaya koyan temel belgelerdir.
Kayıtların eksikliği, sonradan düzenlenmesi veya birbirleriyle çelişmesi, hem hasta hem de sağlık meslek mensubu bakımından uyuşmazlığın değerlendirilmesini güçleştirir. Bu nedenle sorumluluk incelemesinde yalnızca sonuca değil, sürecin nasıl belgelendiğine de bakılır.
Aydınlatılmış onamın yeri
Onam, tıbbi müdahalenin hukuka uygunluğunun önemli unsurlarından biridir. Hastanın müdahalenin niteliği, amacı, önemli riskleri, alternatifleri ve müdahalenin yapılmaması hâlinde doğabilecek sonuçlar hakkında anlayabileceği biçimde bilgilendirilmesi gerekir.
İmzalı bir formun varlığı tek başına her uyuşmazlığı çözmez. Formun somut işleme özgü olup olmadığı, bilgilendirmenin ne zaman ve nasıl yapıldığı ve kayıtların birbiriyle uyumu ayrıca değerlendirilir.
Kusur, zarar ve illiyet bağı
Tazminat sorumluluğu bakımından genel olarak hukuka aykırı bir davranış veya sözleşmeye aykırılık, kusur, zarar ve uygun illiyet bağı unsurlarının somut olayda değerlendirilmesi gerekir. Ceza sorumluluğu ise farklı ilke ve ispat ölçütlerine tabidir.
Aynı olay; özel hukuk, ceza hukuku, idare hukuku ve disiplin hukuku bakımından farklı süreçlere konu olabilir. Bu süreçlerde verilen kararlar birbirleriyle ilişkili olsa da her biri kendi hukuki ölçütleri çerçevesinde değerlendirilir.
Kamu ve özel sağlık kuruluşlarında süreç farkı
Uyuşmazlığın kamu hastanesinde mi yoksa özel sağlık kuruluşunda mı doğduğu, talebin hangi hukuki ilişkiye dayandığı ve kime yöneltildiği görevli yargı yeri ile uygulanacak usul bakımından önemlidir.
Bu nedenle dava veya başvuru yolunun belirlenmesinden önce sağlık hizmetinin sunulduğu kurumun statüsü, olay tarihi, ilgili sağlık personelinin çalışma biçimi ve ileri sürülen talebin hukuki niteliği belirlenmelidir.
Bilirkişi incelemesi
Tıbbi uygulama uyuşmazlıklarında teknik tıbbi değerlendirme çoğu zaman bilirkişi incelemesi gerektirir. Bilirkişi raporunda yalnızca sonuç değil; olay tarihindeki tıbbi standart, hastanın kişisel riskleri, kayıtlar, müdahale öncesi ve sonrası süreç ile alternatif açıklamalar birlikte ele alınmalıdır.
Raporun dosyadaki somut belgelerle uyumlu olup olmadığı, gerekçesinin açık olup olmadığı ve tartışmalı tıbbi noktaları cevaplayıp cevaplamadığı hukuki incelemenin önemli parçasıdır.
Tanı ve tedavi gecikmesi nasıl değerlendirilir?
Tanı veya tedavide gecikme iddialarında değerlendirme, olaydan sonra ortaya çıkan sonuç bilgisiyle geriye dönük bir kesinlik kurulmasına dayanmamalıdır. Olay tarihinde hekimin elindeki bulgular, hastanın başvuru şikâyeti, tetkik gerekliliği, ayırıcı tanı seçenekleri ve hastalığın klinik seyri dikkate alınır.
Gecikmenin hukuki sonuç doğurabilmesi bakımından yalnız gecikmenin varlığı değil, bu gecikme ile ortaya çıkan zarar veya ağırlaşma arasındaki ilişkinin de tıbben ve hukuken incelenmesi gerekir.
İspat ve belge değerlendirmesi
Tıbbi uyuşmazlıklarda ispat yükü ve ispat araçları, uyuşmazlığın hukuki niteliğine göre değişebilir. Bununla birlikte hasta dosyası ve sağlık kuruluşunun düzenlemekle yükümlü olduğu kayıtlar çoğu uyuşmazlıkta merkezî öneme sahiptir.
Tarafların sonradan yaptığı açıklamalardan önce olay tarihinde oluşturulan kayıtların kronolojisi, hangi bulgunun ne zaman ortaya çıktığı ve hangi kararın hangi veriye dayanılarak alındığı incelenmelidir.
Süreler ve başvuru yolu neden erken belirlenmelidir?
Tazminat, ceza, idari başvuru ve disiplin süreçlerinin süreleri ve başlangıç tarihleri birbirinden farklı olabilir. Kamu ve özel sağlık kuruluşlarında izlenecek yolun da aynı olmaması mümkündür.
Bu nedenle bir tıbbi uyuşmazlıkta önce olay tarihi, kurumun statüsü, zarar veya sonucun ne zaman öğrenildiği ve hangi talebin ileri sürüleceği belirlenerek ilgili süreler ayrı ayrı kontrol edilmelidir.
Bu konuda ayrıntılı mevzuat ve uygulama değerlendirmesini ana internet sitemizdeki Malpraktis Kavramının Hukuki Niteliği ve Sorumluluk başlıklı yazıda bulabilirsiniz.
İlk inceleme için olay kronolojisi
Başvuru, tetkik, tanı, müdahale, komplikasyonun fark edilmesi ve sonraki tedavi tarihlerini tek bir zaman çizelgesinde toplayın. Her aşamayı ilgili kayıtla eşleştirin; eksik belge ile mevcut fakat tartışmalı belgeyi ayırın. Bu çalışma kusur kararı vermez, uzman ve hukuki incelemenin hangi sorulara cevap arayacağını belirler.
2026 değişikliği: Bedensel zarar tazminatında faiz ve mahsup
31 Temmuz 2026'da yürürlüğe giren 7589 sayılı Kanun'un 18. maddesiyle Türk Borçlar Kanunu m.55'e eklenen hükümler, çalışma gücünün azalması veya yitirilmesi ile destekten yoksun kalma zararlarının faiz hesabını düzenler. Zarar görenin veya ölenin kazancının bilindiği döneme ilişkin hesaplanan tazminat tutarına olay tarihinden; kazancının henüz bilinemediği döneme ilişkin tutara ise karar tarihinden itibaren kanuni faiz işletilir. Bu nedenle bilirkişi raporunda geçmiş ve geleceğe ilişkin hesap dönemleri birbirinden ayrılmalıdır.
Yeni hüküm ayrıca, bu tür tazminatlar için ifa amacıyla tahkikat başlayıncaya kadar yapılan ödemelerin, ödeme tarihindeki tazminat miktarı üzerinden oransal mahsup edilmesini öngörür. Bu hesap yöntemi, manevi tazminat veya her tedavi masrafı bakımından kendiliğinden aynı faiz başlangıcının geçerli olduğu anlamına gelmez. Olay tarihi, davanın aşaması, uygulanacak geçiş kuralları, ödemelerin hukuki niteliği ve varsa SGK gelirlerinin indirime etkisi somut dosyada ayrı ayrı incelenmelidir.
7589 sayılı Kanun'un geçici 1. maddesinin dokuzuncu fıkrası gereğince TBK m.55'e eklenen yeni faiz ve mahsup hükümleri, yalnızca 31 Temmuz 2026'da yürürlüğe girdikten sonra meydana gelen haksız fiiller veya zarar doğuran olaylar hakkında uygulanır. Bu tarihten önce gerçekleşen olaylarda önceki hükümler geçerliliğini sürdürür. Dolayısıyla davanın 2026 yılında açılmış olması tek başına yeni düzenlemenin uygulanması için yeterli değildir; esas alınacak tarih zarar doğuran olayın tarihidir.
Kaynak ve güncellik notu
Bu yazıda genel çerçeve; Hasta Hakları Yönetmeliği, ilgili sağlık mevzuatı ve Sağlık Bakanlığının 2026 tarihli Sağlık Meslek Mensuplarının Hukuki Sorumluluk Haritası Rehberi esas alınarak açıklanmıştır.
Metin genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Her olayın tıbbi ve hukuki özellikleri farklı olduğundan somut uyuşmazlıkta dosya kapsamı ve yürürlükteki mevzuat ayrıca değerlendirilmelidir.
Hasta haklarına ilişkin genel hukuki çerçeve, Hastalar İçin bilgilendirme sayfasında ayrıca ele alınmaktadır.
Yorumlar