Mirasta Denkleştirme: Miras Bırakanın Sağlığında Verdiği Mallar Nasıl Hesaba Katılır?

Miras bırakan, sağlığında çocuklarından birine ev, para, şirket sermayesi veya başka bir malvarlığı değeri vermiş olabilir. Ölümden sonra diğer mirasçılar bu kazandırmanın paylaşımda dikkate alınıp alınmayacağını sorgulayabilir.

Türk Medeni Kanunu'nun 669. maddesi, yasal mirasçıların miras paylarına mahsuben elde ettikleri sağlararası karşılıksız kazandırmaları denkleştirme yükümlülüğünü düzenler. Altsoya yapılan bazı kazandırmalarda denkleştirme karinesi daha da belirgindir.

Denkleştirme ile Tenkis Aynı Şey mi?

Hayır. Denkleştirme yasal mirasçılar arasındaki paylaşım eşitliğini sağlamaya yöneliktir. Tenkis ise saklı payın ihlal edilmesi hâlinde kazandırmanın kanuni sınıra çekilmesini amaçlar. Aynı olayda koşullarına göre iki kurumun birlikte tartışılması mümkündür.

Hangi Kazandırmalar Denkleştirmeye Tabi Olabilir?

Çeyiz, kuruluş sermayesi, malvarlığı devri veya borçtan kurtarma gibi karşılıksız kazandırmalar örnek olarak sayılır. Ancak kazandırmanın miras payına mahsuben yapılıp yapılmadığı ve miras bırakanın iradesi önemlidir.

Altsoya Yapılan Kazandırmalarda Kural

Kanun, altsoya yapılan belirli karşılıksız kazandırmaların aksi açıkça belirtilmedikçe denkleştirmeye tabi olacağını düzenler. Miras bırakanın 'denkleştirmeden muaf' iradesi varsa bunun kapsamı ve saklı paylara etkisi ayrıca incelenir.

Geri Verme Nasıl Yapılır?

TMK m.671 uyarınca yükümlü mirasçı aldığını aynen geri verebilir veya değerini miras payına mahsup ettirebilir. Değerleme tarihi ve yönteminin somut malın niteliğine göre doğru belirlenmesi önemlidir.

İspat Sorunu

Eski tarihli banka transferleri, tapu kayıtları, satış bedelinin gerçekte ödenip ödenmediği, şirket kayıtları ve tanık anlatımları kazandırmanın karşılıksız olup olmadığını ortaya koyabilir.

Paylaşma Davasıyla İlişkisi

Denkleştirme çoğu zaman mirasın paylaşılması sırasında gündeme gelir. Terekenin kapsamı belirlenmeden sağlıklı denkleştirme hesabı yapılamayacağı için terekenin tespiti ve diğer miras işlemleriyle birlikte düşünülmelidir.

Pratik Sonuç

Miras bırakanın sağlığındaki her bağış otomatik olarak denkleştirmeye tabi değildir. Kazandırmanın kime, hangi amaçla ve hangi iradeyle yapıldığı belgeler üzerinden belirlenmelidir.

Sık Sorulan Sorular

Bağış yapılan çocuk malı aynen geri vermek zorunda mı?

Kanun aynen geri verme veya değerini miras payına mahsup ettirme seçeneklerini düzenler.

Denkleştirme saklı pay şartına bağlı mı?

Hayır. Denkleştirme ve tenkis farklı kurumlardır.

Satış gösterilen tapu devri denkleştirme olabilir mi?

Bedelin gerçekte ödenip ödenmediği ve işlemin gerçek niteliği araştırılabilir; olay ayrıca muris muvazaası yönünden de değerlendirilebilir.

İlgili Hukuki Yazılar

Tenkis Davası

Terekenin Tespiti Davası

Mirasçılıktan Çıkarma

Yayın Notu

Bu yazı genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut olayın tarihleri, tarafları, sözleşmeleri, tebligatları ve delil durumu sonucu değiştirebilir. Hak kaybı yaşanmaması için olayın kendi koşullarına göre değerlendirme yapılmalıdır.