Şirkette Sermaye Koyma Borcunun İhlali: Ortak Taahhüt Ettiği Sermayeyi Ödemezse Ne Olur?

Şirket ortağının sermaye taahhüdü, kuruluş veya sermaye artırımı sırasında verilen sıradan bir niyet beyanı değildir. Taahhüt edilen sermayenin kanun ve şirket sözleşmesindeki zamanda yerine getirilmemesi, şirketin ortağa karşı ifa ve bazı hâllerde ek taleplerde bulunmasına yol açabilir.

Şirket sermaye borcunun ödenmesini isteyebilir

TTK m.128/7 uyarınca şirket, her ortağın sermaye koyma borcunu yerine getirmesini isteyebilir ve dava edebilir. Gecikme nedeniyle şirket zarara uğramışsa, kanundaki şartlarla zararının tazminini de talep edebilir. Tazminat talebi bakımından ihtar şartı ayrıca önem taşır.

Nakit sermayede temerrüt faizi

Zamanında yerine getirilmeyen sermaye borcu para ise TTK m.129, şirket sözleşmesi veya esas sözleşmede aksine hüküm bulunmadıkça şirketin tescilinden itibaren temerrüt faizi ödenmesini düzenler. Bu faiz, koşulları varsa şirketin ayrıca zarar talep etmesine engel değildir.

Anonim şirkette çağrı ve ıskat

Anonim şirkette pay bedelinin ödenmesi yönetim kurulunun usulüne uygun çağrısına bağlanmışsa TTK m.481 ve devamındaki özel hükümler uygulanır. Temerrüde düşen pay sahibi bakımından, gerekli ihtar ve süre koşulları sağlanırsa TTK m.482 kapsamında ilgili paylardan ve yaptığı kısmi ödemelerden doğan haklardan yoksun bırakma yani ıskat gündeme gelebilir. Bu sonuç kendiliğinden doğmaz; kanuni usule uyulmalıdır.

Limited ve anonim şirket aynı değildir

Sermaye koyma borcunun sonuçları şirket türüne göre ayrıntıda değişir. Anonim şirketteki ıskat mekanizmasını limited şirkete otomatik biçimde taşımak doğru değildir. Şirket türü, şirket sözleşmesi, sermaye artırım kararı, ödeme çağrısı ve ortağın hangi tutarı ne zaman ödemesi gerektiği birlikte incelenmelidir.

Dosyada hangi belgeler önemlidir?

Şirket sözleşmesi veya esas sözleşme, kuruluş ya da sermaye artırımı kararı, pay taahhütnamesi, banka dekontları, yönetim kurulu veya müdürler kurulu çağrıları, ihtarlar ve ticaret sicili kayıtları temel belgelerdir. Önce gerçek vade ve ödenmemiş tutar netleştirilmeden ortağın temerrüdü hakkında sonuç çıkarılmamalıdır.

Sermaye Taahhüdü Sıradan Borçtan Farklıdır

Ortak şirkete koymayı taahhüt ettiği sermayeyi süresinde yerine getirmezse yalnız şirketle arasındaki basit bir alacak ilişkisi doğmaz; şirketin sermayesinin korunması ve diğer ortakların menfaati de etkilenir. Şirket türüne göre temerrüt faizi, ihtar, pay sahipliği hakları ve ortaklıktan çıkarma veya payın satışı gibi farklı sonuçlar gündeme gelebilir.

Ödeme Yapıldığı Nasıl İspatlanır?

Banka dekontu, sermaye artırım kararı, ticaret sicili kayıtları ve muhasebe hesapları birlikte incelenmelidir. Ortağın şirket hesabına başka amaçla gönderdiği para sermaye borcuna otomatik mahsup edilmiş sayılmaz. Dekont açıklaması ve şirket kayıtlarının hangi borca ilişkin olduğunu göstermesi önemlidir.