Ticari Vekil ve Pazarlamacı: İşletme Adına Kim Sözleşme Yapabilir?

Bir işletmede çalışan veya işletme adına müşteriyle görüşen herkes aynı temsil yetkisine sahip değildir. Ticari vekil ile pazarlamacı farklı hukuki statülerdir ve üçüncü kişiyle yapılan sözleşmenin işletmeyi bağlayıp bağlamadığı, verilen yetkinin kapsamına göre belirlenir.

Ticari Vekilin Yetkisi

TBK m.551’de ticari vekil, ticari temsilcilik yetkisi verilmeden işletmeyi yönetmek veya işletmenin bazı işlerini yürütmek üzere yetkilendirilen kişi olarak düzenlenir. Yetki, kural olarak işletmenin alışılmış işlemlerini kapsar. Olağan işlerin dışına çıkan veya özel yetki gerektiren işlemlerde ayrıca açık yetki aranabilir.

Pazarlamacı Kural Olarak Aracıdır

TBK m.452 uyarınca aksine yazılı anlaşma olmadıkça pazarlamacı yalnız işlemlere aracılık etmeye yetkilidir. Sözleşme yapmaya ayrıca yetkili kılınmışsa bu yetki, işin yürütülmesi için gerekli olağan işlemleri kapsar; özel yetki verilmedikçe müşteriden tahsilat yapamaz ve ödeme günlerini değiştiremez.

İşletme Hangi İşlemle Bağlanır?

Uyuşmazlıkta kişinin kartvizitindeki unvandan çok, işletme sahibinin verdiği yetki ve üçüncü kişide oluşturulan haklı görünüm incelenir. Yetki belgesi, görev tanımı, e-posta yazışmaları, sipariş formları, geçmişte işletmenin onayladığı benzer işlemler ve ödeme/tahsil uygulaması önemlidir.

Yetki Aşılırsa

Çalışanın veya tacir yardımcısının yetki sınırını aşması hâlinde işletmenin işlemle bağlı olup olmadığı ayrıca değerlendirilir. İşletmenin sonradan işlemi onaylaması, malı teslim etmesi, faturayı kabul etmesi veya bedeli tahsil etmesi uyuşmazlığın sonucunu etkileyebilir.

Sonuç

Ticari vekil ile pazarlamacının yetkisi aynı değildir. Bir sözleşmenin işletmeyi bağlayıp bağlamadığını belirlemek için kişinin sıfatı, yazılı yetkisi ve işletmenin fiilî uygulaması birlikte incelenmelidir.

Ticari Vekilin Yetkisi Prokuradan Daha Dardır

Ticari vekil, işletmenin olağan işlerini yürütmek üzere yetkilendirilebilir; fakat prokuraya özgü geniş temsil yetkisine sahip değildir. İşletmenin niteliğine göre olağan sayılmayan borçlandırıcı işlemler, taşınmaz işlemleri veya özel yetki gerektiren konular ayrıca incelenmelidir. Yetkinin kapsamı yazılı yetki belgesi, görev tanımı ve üçüncü kişiye yapılan bildirimlerle belirlenir.

Pazarlamacı Her Zaman Tahsil Yetkisine Sahip Değildir

Pazarlamacının müşteri bulması veya sipariş toplaması, bedeli tahsil etmeye veya işletme adına her sözleşmeyi kurmaya yetkili olduğu anlamına gelmez. Karşı taraf ödeme yaptığı kişinin gerçekten tahsil yetkisi bulunduğunu kontrol etmelidir. İşletmenin uzun süre aynı uygulamaya izin vermesi veya müşteriye farklı bir görünüm vermesi de temsil tartışmasında önem kazanabilir.