Velayet Altındaki Çocuğun Malları: Anne ve Baba Çocuğun Parasını Kullanabilir mi?

Çocuğun adına banka hesabı, miras payı, taşınmaz, yatırım veya başka bir malvarlığı bulunması hâlinde anne ve babanın yetkisi sınırsız değildir. Türk Medeni Kanunu, velayet devam ederken çocuğun mallarının yönetimini ana ve babaya bırakır; fakat bu yetki çocuğun malını kendi malı gibi tüketme hakkı vermez.

Anne ve Baba Çocuğun Mallarını Yönetebilir mi?

TMK m.352’ye göre ana ve baba, velayetleri devam ettiği sürece çocuğun mallarını yönetme hakkına sahip ve bununla yükümlüdür. Kural olarak hesap ve güvence vermezler. Ancak yükümlülüklerini gereği gibi yerine getirmezlerse hâkim müdahale edebilir.

Çocuğun Parasını Aile İçin Harcamak Mümkün mü?

Burada malın kendisi ile malın geliri ayrılmalıdır. TMK m.355’e göre çocuk mallarının gelirleri öncelikle çocuğun bakımı, yetiştirilmesi ve eğitimi için; hakkaniyete uygun ölçüde de aile ihtiyaçları için kullanılabilir. Gelir fazlası yeniden çocuk mallarına eklenir. Bu düzenleme, çocuğun ana parasının veya taşınmazının anne-babanın kişisel ihtiyaçları için serbestçe tüketilebileceği anlamına gelmez.

Her Çocuk Malında Anne ve Babanın Kullanma Yetkisi Aynı mı?

Hayır. Örneğin TMK m.357, faiz getiren yatırım veya tasarruf hesabı açılması amacıyla ya da açıkça ana ve babanın kullanmaması koşuluyla çocuğa yapılan kazandırmaların gelirlerinin anne-baba tarafından kendi menfaatlerine harcanamayacağını düzenler. Çocuğun kendi kişisel kazancı veya meslek ve sanat için kendisine bırakılan mal bakımından da TMK m.359 özel bir yönetim alanı tanır.

Boşanma Sonrasında Çocuğun Malvarlığı

Evlilik sona ermiş ve velayet eşlerden birinde kalmışsa TMK m.353 uyarınca velayet sahibi eş, çocuğun malvarlığını gösteren bir defteri hâkime vermek ve malvarlığında veya yatırımlarda gerçekleşen önemli değişiklikleri bildirmek zorundadır. Bu yükümlülük, çocuğun malvarlığının boşanma sonrasında görünmez biçimde azalmasını önlemeye yönelik bir güvencedir.

Çocuğun Malları Kötü Yönetilirse Ne Olur?

TMK m.360’a göre anne veya baba çocuğun mallarını yönetirken yeterli özeni göstermezse hâkim talimat verebilir, bilgi ve hesap isteyebilir, malların tevdi edilmesine veya güvence gösterilmesine karar verebilir. Malların tehlikeye düşmesi başka türlü önlenemiyorsa TMK m.361 uyarınca yönetim bir kayyıma bırakılabilir.

Velayet veya Yönetim Hakkı Sona Erdiğinde

Yönetim sona erdiğinde çocuğun malları hesabıyla birlikte ergin çocuğa, vasiye veya kayyıma devredilir. Anne ve baba geri verme bakımından vekil gibi sorumludur. Bu nedenle çocuğa ait para veya malın hangi amaçla kullanıldığına ilişkin banka kaydı, satış belgesi, yatırım hesabı ve benzeri belgelerin korunması önemlidir.

Sonuç

Anne ve baba çocuğun mallarını yönetebilir; fakat çocuğun malvarlığını kendi kişisel malvarlığı gibi sınırsız kullanamaz. Uyuşmazlıkta paranın kaynağı, malın niteliği, harcamanın çocuk veya aile ihtiyacıyla ilişkisi ve çocuğun malvarlığında gerçek bir azalma olup olmadığı ayrı ayrı incelenmelidir.

Ana ve Baba Çocuğun Mallarını Yönetebilir ama Sınırsız Değildir

TMK m.352'ye göre ana ve baba velayetleri devam ettiği sürece çocuğun mallarını yönetme hakkına sahip ve bununla yükümlüdür. Kural olarak hesap ve güvence vermezler; ancak yükümlülüklerini yerine getirmezlerse hâkim müdahale edebilir. Evlilik sona erdiğinde velayet kendisinde kalan eş, m.353 uyarınca çocuğun malvarlığı dökümünü hâkime vermek ve önemli değişiklikleri bildirmek zorundadır.

Çocuğun Parasının Geliri Nasıl Kullanılabilir?

TMK m.355 çocuk mallarının gelirlerinin öncelikle çocuğun bakımı, yetiştirilmesi ve eğitimi için; hakkaniyete uygun ölçüde de aile ihtiyaçları için kullanılmasına izin verir. Gelir fazlası yeniden çocuk mallarına katılır. Bu hüküm çocuğun ana parasının serbestçe aile harcamasına çevrilebileceği anlamına gelmez.

Ana Paraya Ne Zaman Başvurulabilir?

TMK m.356 uyarınca olağan ihtiyaçların gerektirdiği ölçüde sermaye biçimindeki bazı ödemeler ve tazminatlar çocuğun bakımı için kısmen kullanılabilir. Çocuğun diğer mallarına başvurulması bakımından bakım, yetiştirme veya eğitim için zorunluluk bulunması hâlinde hâkim ana ve babaya belirlediği miktarda yetki verebilir.

Kötü Yönetim Hâlinde

Çocuğun malları yeterli özen gösterilmediği için tehlikeye düşerse TMK m.360 uyarınca hâkim talimat, hesap, tevdi veya güvence gibi önlemler alabilir; daha hafif önlemler yetersizse m.361 kapsamında yönetim kayyıma bırakılabilir. Çocuğun parasını ebeveynin kendi borçları için kullanması bu açıdan ciddi sorun yaratabilir.

Yönetim Sona Erdiğinde

Velayet veya yönetim hakkı sona erdiğinde çocuğun malları hesabıyla birlikte ergin çocuğa, vasiye veya kayyıma devredilir. Bu nedenle yüksek tutarlı çocuk malvarlığında banka ve yatırım kayıtlarının düzenli saklanması önemlidir.