Boşanma Sonrası Evcil Hayvanın Kimde Kalacağı ve Hukuki Durumu

Boşanma sonrası kedi, köpek veya başka bir ev hayvanının kimde kalacağı konusunda Türk Medeni Kanununda çocuk velayetine benzer özel bir 'evcil hayvan velayeti' kurumu bulunmaz. Bu nedenle uyuşmazlık, tarafların anlaşması, sahiplik ve zilyetlik belgeleri, hayvanın edinilme biçimi ve genel malvarlığı kuralları çerçevesinde değerlendirilir. Bununla birlikte 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu hayvanın bakım ve refahına ilişkin yükümlülükler getirir.

Kayıt Kimin Adınaysa Hayvan Kesin O Kişinin midir?

Mikroçip veya Bakanlık veri tabanı kaydı önemli bir delildir; ancak tek başına bütün özel hukuk uyuşmazlıklarını kesin biçimde çözmeyebilir. Hayvanı kimin satın aldığı veya sahiplendiği, veteriner kayıtları, ödeme belgeleri, bakım giderlerini kimin karşıladığı ve fiili bakımın kim tarafından yürütüldüğü birlikte değerlendirilebilir.

Boşanma Protokolünde Düzenleme Yapılabilir mi?

Taraflar anlaşmalı boşanma sürecinde hayvanın kimde kalacağını, veteriner ve bakım giderlerini kimin karşılayacağını, diğer eşin hayvanı görüp göremeyeceğini ve kayıtların nasıl devredileceğini protokolde açıkça düzenleyebilir. Ancak çocukla kişisel ilişkiye ilişkin hükümler ile evcil hayvana ilişkin anlaşmanın hukuki niteliği aynı değildir; evcil hayvan için aile mahkemesinin çocuk velayeti benzeri sürekli bir gözetim sistemi bulunduğu varsayılmamalıdır.

Hayvanın Refahı Neden Önemlidir?

5199 sayılı Kanunun güncel düzenlemeleri sahipli hayvan kavramını ve hayvanı sahiplenen kişinin bakım, sağlık ve gerekli önlemleri alma yükümlülüğünü açıkça düzenler. Hayvanın uzun süredir yaşadığı ortam, sağlık durumu, düzenli tedavisi ve bakım sürekliliği taraflar arasındaki anlaşmada dikkate alınmalıdır. Hayvana kötü muamele veya bakım ihmali iddiası varsa konu yalnız malvarlığı uyuşmazlığı olarak görülmemelidir.

Uyuşmazlık Çıkarsa Hangi Belgeler Saklanmalı?

Mikroçip/PETVET bilgileri, sahiplendirme belgesi, satın alma veya bağış belgeleri, veteriner faturaları, aşı karnesi, sigorta kayıtları ve düzenli bakım giderleri ispat bakımından önemlidir. Tarafların hayvanın kime bırakılacağına ilişkin mesaj veya protokolleri de saklanmalıdır.

Ortak Alınan Hayvanlarda

Hayvan evlilik içinde ortak bütçeyle edinilmiş ve her iki taraf da sahiplik iddiasında bulunuyorsa mülkiyet ve mal rejimi sonuçları ayrıca incelenebilir. Hayvanın parasal değerinden doğan tasfiye tartışması ile fiilen kimde kalacağı sorusu her zaman aynı şekilde çözülmez. Bu nedenle boşanma protokolünde açık bir düzenleme yapılması sonradan çıkabilecek uyuşmazlığı önemli ölçüde azaltır.

Bu alan özel bir 'pet custody' kanunu ile düzenlenmediğinden, somut olayda genel medeni hukuk kuralları ile hayvan refahına ilişkin yükümlülükler birlikte değerlendirilmelidir.

Hayvanın Kayıtlı Sahibi ile Fiili Bakım Yapan Kişi Farklıysa

Uygulamada hayvan bir eş adına kayıtlı olsa da yıllardır diğer eş tarafından bakılıyor olabilir. Böyle bir durumda kayıt güçlü bir başlangıç delili olmakla birlikte, tarafların edinim anlaşması, veteriner giderleri, fiili bakım ve hayvanın yaşam düzeni de uyuşmazlıkta önem kazanabilir. Özellikle tarafların birlikte sahiplendiği hayvanlarda tek bir faturaya bakarak sonuca varmak her zaman yeterli değildir.

Bakım Giderleri Nasıl Düzenlenebilir?

Taraflar hayvanın mama, veteriner, ilaç, sigorta, bakım ve acil tedavi giderlerinin nasıl karşılanacağını yazılı biçimde belirleyebilir. Hayvanın diğer eşle belirli zamanlarda kalmasına ilişkin anlaşma kurulacaksa teslim yeri, veteriner kararları ve beklenmeyen sağlık giderleri de düzenlenebilir. Bu hükümler çocukla kişisel ilişki kararı niteliğinde değildir; taraflar arasındaki özel hukuk anlaşmasının parçasıdır.

Hayvanın Devri ve Kayıt Güncellemesi

Hayvanın fiilen bir eşte kalmasına karar verilmişse mikroçip ve ilgili Bakanlık kayıtlarının da güncel sahiplik durumuyla uyumlu hâle getirilmesi gerekir. Aksi hâlde veteriner işlemleri, kayıp bildirimi veya idari sorumluluklarda eski kayıt sorun yaratabilir. Devir sürecinde veteriner sağlık karnesi ve varsa pasaport gibi belgeler de teslim edilmelidir.