Çekişmeli Boşanma Davası Ne Kadar Sürer?

Çekişmeli boşanma davasının 'kaç ayda biter?' sorusuna bütün dosyalar için geçerli tek bir süre vermek mümkün değildir. Davanın dayandığı boşanma sebebi, kusur iddiaları, velayet, nafaka ve tazminat talepleri, delillerin kapsamı ve kanun yoluna başvurulup başvurulmaması toplam süreyi değiştirir.

Çekişmeli boşanma neden tek duruşmada bitmez?

Anlaşmalı boşanmadan farklı olarak çekişmeli davada mahkemenin tarafların iddia ve savunmalarını, kusur vakıalarını ve bunlara ilişkin delilleri incelemesi gerekir. Taraflardan birinin boşanmayı kabul etmesi de bütün fer'i talepler ve kusur konusunda anlaşma sağlandığı anlamına gelmez.

Tanıklar, mesaj veya dijital kayıtlar, banka ve SGK yazışmaları, kolluk veya ceza dosyaları, sağlık kayıtları ve çocuklarla ilgili incelemeler dosyanın niteliğine göre gündeme gelebilir.

1. Dilekçeler aşaması

Dava dilekçesi karşı tarafa tebliğ edilir; cevap, cevaba cevap ve ikinci cevap aşamaları HMK'daki süreler çerçevesinde yürür. Tebligat sorunları veya tarafların yurt dışında olması bu aşamayı uzatabilir.

Boşanma davalarında olayların ve delillerin dilekçeler aşamasında usulüne uygun biçimde ileri sürülmesi önemlidir. Sonradan yeni vakıa ve delil sunulmasının sınırları bulunur.

2. Ön inceleme

Dilekçeler tamamlandıktan sonra mahkeme ön inceleme yapar; uyuşmazlık konularını ve tarafların hangi hususlarda anlaşıp anlaşmadığını belirler, usule ilişkin itirazları değerlendirir ve tahkikata geçiş için gerekli işlemleri yapar.

Dosyada eksik tebligat veya tamamlanması gereken zorunlu usul işlemleri varsa tahkikat öncesinde bunların giderilmesi gerekebilir.

3. Tahkikat ve deliller

Çekişmeli boşanmanın çoğu zaman en uzun bölümü tahkikat aşamasıdır. Tanıkların dinlenmesi, başka mahkemeler veya kurumlardan evrak beklenmesi, ekonomik ve sosyal durum araştırmaları ve çocukla ilgili sosyal inceleme gibi işlemler birden fazla duruşmayı gerektirebilir.

Velayet çekişmesi varsa çocuğun yaşı, bakım düzeni, ebeveynlerin yaşam koşulları ve çocuğun üstün yararı ayrıca incelenebilir. Bu incelemeler yalnız kusur tartışmasından farklı bir değerlendirme alanıdır.

4. Sözlü yargılama ve karar

Tahkikat tamamlandığında mahkeme sözlü yargılama aşamasına geçer ve ardından hüküm verir. Kararda boşanmanın yanında kusur durumuna göre maddi-manevi tazminat, nafaka, velayet ve kişisel ilişki gibi talepler hakkında da karar kurulabilir.

Kısa kararın ardından gerekçeli karar hazırlanır ve taraflara tebliğ edilir. Kanun yolu süreleri gerekçeli kararın usulüne uygun tebliğiyle bağlantılıdır.

5. İstinaf süreci davanın bitişini etkiler

İlk derece mahkemesinin kararına karşı istinaf başvurusu yapılırsa dosya bölge adliye mahkemesinde ayrıca incelenir. İncelemenin yalnız belirli hüküm kısımlarına mı yoksa boşanma hükmüne de mi yöneldiği kesinleşme zamanını etkileyebilir.

Bu nedenle 'ilk derece mahkemesi karar verdi, dava tamamen bitti' sonucu her dosyada doğru değildir. Hangi hüküm bölümlerinin kesinleştiği ayrıca takip edilmelidir.

Davanın süresini en çok hangi unsurlar uzatır?

Usulsüz veya başarısız tebligatlar, çok sayıda tanık, başka şehirlerden talimatla tanık dinlenmesi, kurum cevaplarının gecikmesi, ceza dosyasının beklenmesi, sosyal inceleme, bilirkişi gerektiren yan uyuşmazlıklar ve kanun yolu başvuruları süreyi uzatabilir.

Buna karşılık vakıaların baştan düzenli kurulması, delil adreslerinin ve tanık bilgilerinin doğru verilmesi ve gereksiz taleplerden kaçınılması yargılamanın daha düzenli ilerlemesine katkı sağlayabilir.

Boşanma sürerken nafaka ve çocuklar ne olur?

TMK m.169 uyarınca hâkim dava devam ederken eşlerin barınması ve geçimi ile çocukların bakım ve korunmasına ilişkin gerekli geçici önlemleri re'sen alabilir. Bu nedenle davanın uzun sürmesi, çocuk ve geçim konularının hiçbir düzenleme olmadan bekleyeceği anlamına gelmez.

Tedbir nafakası, çocuğun geçici bakım düzeni ve kişisel ilişki gibi konular dosyanın özelliklerine göre dava sırasında düzenlenebilir.

Kesin bir süre söylenebilir mi?

Hayır. Mahkemenin iş yükü ve dosyanın içeriği bilinmeden 'çekişmeli boşanma kesin olarak şu kadar ay sürer' demek sağlıklı değildir. Aynı mahkemede dahi iki dosyanın delil yapısı nedeniyle tamamlanma süresi farklı olabilir.

Müvekkil bakımından daha yararlı olan, dosyanın hangi aşamada bulunduğunu ve sırada hangi işlemin olduğunu takip etmektir.

Sonuç

Çekişmeli boşanmanın süresi tek bir takvim rakamından değil; dilekçeler, ön inceleme, tahkikat, karar ve varsa istinaf aşamalarının toplamından oluşur. Dosyada velayet, yoğun kusur delili veya kurum yazışmaları arttıkça yargılama doğal olarak daha kapsamlı hâle gelir.