Çocuk Teslimi ve Kişisel İlişki: İcra Dairesi Yerine Yeni Sistem Nasıl İşliyor?

Çocuk teslimi ve çocukla kişisel ilişki kurulmasına ilişkin mahkeme kararları artık eski sistemdeki gibi icra daireleri eliyle yerine getirilmiyor. 7343 sayılı Kanunla 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanununa eklenen düzenlemeler uyarınca işlemler, çocuğun üstün yararı esas alınarak Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri müdürlükleri; bu müdürlüklerin bulunmadığı yerlerde ise Adalet Bakanlığınca belirlenen hukuk mahkemeleri yazı işleri müdürlükleri tarafından yürütülüyor.

Hangi Kararlar Bu Sistem Kapsamında?

Aile mahkemelerinin çocuk teslimine veya çocukla kişisel ilişki kurulmasına ilişkin ilamları ile tedbir kararları bu sistem kapsamında yerine getirilir. Çocuk teslimi, velayet kendisine bırakılan hak sahibine çocuğun teslim edilmesini; kişisel ilişki ise velayet kendisinde olmayan anne, baba veya mahkemece kişisel ilişki tanınan kişinin çocukla belirlenen zamanlarda görüşmesini ifade eder.

Nereye Başvurulur?

Hak sahibi, ilgili Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri müdürlüğüne başvurur. Müdürlük bulunmayan yerlerde Bakanlıkça belirlenen hukuk mahkemesi yazı işleri müdürlüğü görev yapar. Uygulamada başvurunun dayanağı olan mahkeme kararı veya tedbir kararı ile kimlik ve gerektiğinde vekâlet belgelerinin hazır bulunması gerekir. Kararın güncel ve uygulanabilir olup olmadığı da başvuru öncesinde kontrol edilmelidir.

Çocuk Görüşme Merkezi Ne İşe Yarar?

Yeni sistemin temel amacı çocuğun icra işleminin nesnesi gibi görülmesini önlemektir. Teslim ve kişisel ilişki işlemleri, çocukların ihtiyaçlarına uygun biçimde belirlenen çocuk görüşme merkezlerinde ve uzman desteğiyle yürütülür. Süreçte psikolog, pedagog, sosyal çalışmacı ve gerektiğinde diğer uzmanlar görev alabilir.

Eski İcra Dosyası Mantığından Farkı Nedir?

Sistem, cebri icranın klasik para ve mal teslimi yöntemlerinden ayrılmıştır. İşlemler çocuk odaklı özel bir usulle yürütülür. Adalet Bakanlığının açıklamalarında da amaç, boşanma ve ayrılık sürecinde zaten etkilenmiş çocukların teslim sırasında yeniden örselenmesini azaltmak olarak belirtilmektedir.

Karar Kendiliğinden Değiştirilebilir mi?

Müdürlük, mahkemenin verdiği velayet veya kişisel ilişki kararını yeniden kuran bir merci değildir. Uygulanan kararın içeriği değişmişse veya yeni bir tedbir/ilam verilmişse güncel kararın müdürlüğe sunulması gerekir. Kişisel ilişki günlerinin, süresinin veya teslim şartlarının değiştirilmesi gerekiyorsa bunun için aile mahkemesi nezdinde uygun hukuki yol değerlendirilmelidir.

Yükümlü Karara Uymazsa Ne Olur?

Mahkeme kararına rağmen çocuğun teslim edilmemesi veya kişisel ilişkinin engellenmesi halinde müdürlük 5395 sayılı Kanunun ilgili hükümleri çerçevesinde işlem yapar. Bu aşamada tarafların kendi aralarında zor kullanması, çocuğu tartışmanın merkezine çekmesi veya karara aykırı fiilî durum yaratması yerine resmî süreç üzerinden hareket etmesi önemlidir.

İşlemler Ücretli mi?

5395 sayılı Kanunun yeni sistemine ilişkin düzenlemeleri kapsamında çocuk teslimi ve çocukla kişisel ilişki kararlarının yerine getirilmesi için yapılan işlemler harçlardan istisnadır. Adalet Bakanlığı da sistem değişikliğini duyururken çocuk teslim işlemlerinin ücretsiz yürütüldüğünü açıkça belirtmiştir.

Başvurmadan Önce Neler Kontrol Edilmeli?

Kararın hangi çocuk hakkında olduğu, velayet veya kişisel ilişki hükmünün tam içeriği, gün ve saatler, kararın tedbir niteliğinde mi yoksa kesin hükme bağlı mı olduğu ve daha sonra verilmiş yeni bir karar bulunup bulunmadığı kontrol edilmelidir. Vekil aracılığıyla işlem yapılacaksa vekâlet ve dosya bilgileri de hazır tutulmalıdır.

Sonuç

Çocuk teslimi ve kişisel ilişki kararlarının icrası artık klasik icra dairesi sistemi yerine çocuk odaklı özel bir yapıda yürütülmektedir. Doğru başvuru mercii Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri müdürlüğüdür; müdürlüğün bulunmadığı yerlerde Bakanlıkça belirlenen hukuk mahkemesi yazı işleri müdürlüğü görevlidir. Uygulamada güncel mahkeme kararının içeriği esas alınır.

Resmî Kaynaklar

5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu m.41/A ve devamı; 7343 sayılı Kanun; Adalet Bakanlığı Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Dairesi Başkanlığının çocuk teslimi ve çocukla kişisel ilişki sürecine ilişkin güncel bilgilendirmeleri.