Hacizde İstihkak İddiası: Haczedilen Mal Başkasına Aitse Ne Yapılır?

İcra haczi sırasında bir malın borçluya değil üçüncü kişiye ait olduğu ileri sürülebilir. Özellikle aynı adreste faaliyet gösteren şirketler, aile bireyleri veya devredilmiş işletmeler bakımından istihkak uyuşmazlıkları sık görülür.

İcra ve İflas Kanunu'nun 96 ila 99. maddelerinde düzenlenen sistemde en kritik nokta yalnız mülkiyet iddiası değil, haciz sırasında malın kimin zilyetliğinde bulunduğudur. İzlenecek usul ve davayı kimin açacağı buna göre değişebilir.

İstihkak İddiası Nedir?

Üçüncü kişinin haczedilen mal üzerinde mülkiyet veya rehin gibi hacze engel olabilecek bir hak ileri sürmesidir. İddia haciz sırasında tutanağa geçirilebileceği gibi kanuni süre içinde icra dairesine de bildirilebilir.

Borçlunun Elindeki Mal ile Üçüncü Kişinin Elindeki Mal Aynı Değildir

Mal borçlunun elindeyse İİK 96-97 süreci; üçüncü kişinin zilyetliğindeyse İİK 99 çerçevesi gündeme gelir. Bu ayrım, tarafların ispat yükü ve dava açma görevi bakımından doğrudan önem taşır.

Süreler Neden Kritik?

İstihkak iddiasının öğrenilmesinden sonra icra müdürlüğü ve taraflar bakımından üç günlük ve yedi günlük özel süreler söz konusu olabilir. Hangi sürenin kime karşı işlediği, dosyanın 96-97 veya 99 kapsamında ilerlemesine göre değiştiğinden haciz tutanağı dikkatle incelenmelidir.

Fatura Tek Başına Yeterli mi?

Fatura önemli bir delildir ancak tek başına her durumda mülkiyeti kesin ispatlamaz. Ödeme kayıtları, demirbaş listeleri, muhasebe kayıtları, seri numaraları, teslim belgeleri, işyeri kira sözleşmesi ve fiili kullanım birlikte değerlendirilebilir.

Muvazaalı Devir İddiası

Borçlunun hacizden kaçmak amacıyla malları görünüşte yakınlarına veya ilişkili şirkete devretmesi iddia edilebilir. Bu nedenle mahkeme yalnız belge tarihine değil, işletmeler arasındaki organik bağa, fiili kullanıma ve ekonomik gerçekliğe de bakabilir.

Haciz Anında Ne Yapılmalı?

Üçüncü kişi hakkını açıkça ileri sürmeli, bunu tutanağa işletmeli ve elindeki belgeleri mümkün olduğunca hızlı sunmalıdır. İcra dosyasındaki sonraki kararlar ve tebligatlar da günlük takip edilmelidir.

Pratik Sonuç

İstihkak dosyalarında birkaç günlük süreler hak kaybı yaratabildiğinden, haciz tutanağındaki zilyetlik tespiti ve icra müdürlüğünün verdiği karar aynı gün değerlendirilmelidir.

Sık Sorulan Sorular

Haczedilen mal benimse haciz hemen kalkar mı?

Hayır. İddia kabul edilmezse uyuşmazlığın dava yoluyla çözülmesi gerekebilir.

Faturanın benim adıma olması yeterli midir?

Güçlü bir delil olabilir ancak somut olayda diğer delillerle birlikte değerlendirilir.

Mal üçüncü kişinin işyerindeyse ne olur?

İİK m.99 kapsamında farklı bir prosedür ve dava yükümlülüğü gündeme gelebilir.

İlgili Hukuki Yazılar

Tasarrufun İptali Davası

Menfi Tespit Davası

Fatura ve Ticari Defterlerle Alacak İspatı

Yayın Notu

Bu yazı genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut olayın tarihleri, tarafları, sözleşmeleri, tebligatları ve delil durumu sonucu değiştirebilir. Hak kaybı yaşanmaması için olayın kendi koşullarına göre değerlendirme yapılmalıdır.