Haksız Fiil Nedeniyle Manevi Tazminat Davası

Haksız bir fiilin kişide üzüntü, elem veya kişilik değerlerinde ciddi bir zedelenme yaratması her olayda otomatik olarak manevi tazminat sonucunu doğurmaz. Talebin hukuki dayanağı, ihlal edilen hakkın niteliği, olayın ağırlığı ve zarar ile fiil arasındaki bağ birlikte değerlendirilir.

Manevi tazminat hangi hükümlere dayanır?

Bedensel bütünlüğün zedelenmesi ve ölüm hâllerinde TBK m.56, kişilik hakkının hukuka aykırı biçimde zedelenmesinde ise TBK m.58 önem taşır. Genel haksız fiil sorumluluğu bakımından hukuka aykırı fiil, zarar, kusur ve uygun illiyet bağı gibi unsurlar somut olayın niteliğine göre değerlendirilir.

TBK m.58 kapsamında kişinin şeref ve itibarı, özel hayatı, adı, görüntüsü, mesleki itibarı veya diğer kişilik değerlerine yönelen hukuka aykırı saldırılar manevi tazminat talebine konu olabilir. Bedensel zarar söz konusuysa TBK m.56 çerçevesinde olayın özellikleri ayrıca dikkate alınır.

Her hukuka aykırılık manevi tazminat getirir mi?

Hayır. Olayın kişilik hakkı veya bedensel bütünlük üzerinde manevi tazminatı haklı kılacak ağırlıkta bir etki doğurup doğurmadığı değerlendirilir. Basit bir rahatsızlık ile kişinin şeref, özel hayat, ruhsal veya fiziksel bütünlüğünde ciddi bir zedelenme aynı şekilde ele alınmaz. Ayrıca saldırının hukuka uygunluk sebebiyle meşru hâle gelip gelmediği de önemlidir.

Tazminat miktarı nasıl belirlenir?

Manevi tazminatın amacı cezalandırma veya sebepsiz zenginleşme değildir. Hâkim olayın ağırlığını, ihlalin süresini ve etkisini, tarafların kusur durumunu, bedensel veya kişisel zararın niteliğini ve somut olayın diğer özelliklerini değerlendirerek uygun bir miktar belirler. Bu nedenle benzer olaylarda dahi aynı tutarın çıkacağı söylenemez.

Hangi deliller önemlidir?

Uyuşmazlığın türüne göre sağlık raporları, tedavi kayıtları, mesajlar ve yazışmalar, hukuka uygun şekilde elde edilmiş ses veya görüntü kayıtları, sosyal medya içerikleri, ceza veya disiplin dosyaları, tanık anlatımları ve olayın etkisini gösteren diğer belgeler önem taşıyabilir. Delillerin hukuka uygun şekilde elde edilmesi ayrıca değerlendirilmelidir.

Zamanaşımı ne kadar?

TBK m.72 uyarınca haksız fiilden doğan tazminat istemi, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren iki yıl ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten itibaren on yıl içinde ileri sürülmelidir. Fiil aynı zamanda ceza kanunlarının daha uzun zamanaşımı öngördüğü bir suçu oluşturuyorsa kanundaki daha uzun ceza zamanaşımı süresi gündeme gelebilir.

Ceza davası olması şart mıdır?

Manevi tazminat talebi için her durumda ceza mahkûmiyeti bulunması gerekmez. Hukuk mahkemesi kendi görev alanında haksız fiilin ve manevi tazminat koşullarının oluşup oluşmadığını değerlendirir. Bununla birlikte aynı olaya ilişkin ceza soruşturması veya davasındaki maddi tespitler ve deliller hukuk davasında önem taşıyabilir.

Manevi tazminat istemi hazırlanırken yalnız olayın haksız olduğunu ileri sürmek yerine, hangi kişilik değerinin veya bedensel bütünlüğün nasıl etkilendiği, fiille zarar arasındaki bağ ve talebi destekleyen somut deliller açıkça ortaya konulmalıdır.

Bu yazı genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Zamanaşımı, görev, yetki ve talep kapsamı somut olayın hukuki niteliğine göre ayrıca incelenmelidir.