İşveren Maaştan Habersiz Kesinti Yapabilir mi?

İşveren ücret bordrosunda bir tutarı tek taraflı olarak düşürdüğünde önce kesintinin ne olduğu belirlenmelidir. Vergi, SGK, icra kesintisi, avans mahsubu, ücret kesme cezası veya işverenin zarar iddiası aynı kurallara tabi değildir. “Maaştan kesinti” başlığı altında farklı hukuki sebepler birbirine karıştırılmamalıdır.

Disiplin Cezası Olarak Ücret Kesintisinin Şartları

İş Kanunu m.38’e göre işveren, toplu iş sözleşmesi veya iş sözleşmesinde gösterilmiş sebepler dışında işçiye ücret kesme cezası veremez. Ceza olarak yapılan kesintinin sebebi işçiye derhal bildirilmelidir.

Bir Ayda Ne Kadar Kesilebilir?

Ücret kesme cezası bir ayda iki gündelikten; parça başına veya iş miktarına göre ücrette ise işçinin iki günlük kazancından fazla olamaz. Bu sınır “işveren isterse iki günlük ücreti kendisi alır” anlamına gelmez.

Kesilen Ceza Parası İşverende Kalmaz

Kanundaki ücret kesme cezası kapsamında kesilen para, işçilerin eğitimi ve sosyal hizmetleri için kullanılmak üzere Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının belirlediği hesaba kesinti tarihinden itibaren bir ay içinde yatırılmalıdır. İşverenin bu parayı şirket geliri gibi tutması ücret kesme cezası sistemine uygun değildir.

Zarar Verildiği İddiasıyla Maaştan Kesinti

İşveren “şirkete zarar verdin” diyerek tartışmalı bir zarar tutarını her durumda doğrudan ücretin tamamından mahsup edemez. İşçinin zarardan sorumluluğu, kusur, zarar miktarı ve ücretin korunmasına ilişkin Türk Borçlar Kanunu hükümleri ayrıca değerlendirilmelidir. İşverenin alacağı ile ücretin takası konusunda kanuni sınırlar vardır.

Kesintiyi Nasıl Kontrol Edebilirim?

Bordro, banka hesabına yatan tutar, iş sözleşmesi veya toplu sözleşmedeki disiplin hükümleri ve işverenin kesintiye ilişkin yazılı bildirimi karşılaştırılmalıdır. Bordroda yalnız “kesinti” yazması yeterli açıklama olmayabilir. İşverenden kesintinin hukuki ve matematiksel dayanağı yazılı olarak istenebilir.

Kesinti Hukuka Aykırıysa

Eksik ödenen ücret için işçilik alacağı ve zorunlu arabuluculuk yolları gündeme gelebilir. Ücretin kanun veya sözleşmeye uygun şekilde hesaplanıp ödenmemesi belirli koşullarda işçi bakımından haklı fesih tartışması da doğurabilir. Kesintinin miktarı ve sürekliliği somut olayda önemlidir.

Sonuç

İşverenin maaştan kesinti yapabilmesi kesintinin sebebine bağlıdır. Disiplin cezası ise İş Kanunu m.38’in açık şartlarına uyulmalı; başka bir borç veya zarar mahsubu ileri sürülüyorsa bunun kendi hukuki dayanağı ayrıca gösterilmelidir.