İşçinin Devamsızlığı Haklı Fesih Sebebi Olur mu?

İşçinin işe gelmemesi her durumda işverene haklı fesih hakkı vermez. İş Kanunu, devamsızlığın belirli sayıya ulaşmasını ve aynı zamanda izinsiz veya haklı sebebe dayanmayan bir devamsızlık olmasını arar. Bu nedenle puantaj kaydı ile mazeret belgeleri birlikte değerlendirilmelidir.

Kanundaki üç devamsızlık ölçütü

İş Kanunu m.25/II-g, işçinin işverenden izin almaksızın veya haklı bir sebebe dayanmaksızın ardı ardına iki işgünü; bir ay içinde iki defa herhangi bir tatil gününden sonraki işgünü; yahut bir ayda üç işgünü işe devam etmemesini haklı fesih sebebi olarak düzenler. Bu üç ihtimalden birinin gerçekleşmesi gerekir.

Sadece gün sayısı yeterli değildir

İşçi hastalık, kaza, yakınını ilgilendiren ciddi bir olay veya başka haklı mazeret nedeniyle işe gelememiş olabilir. Devamsızlığın işverenden izin alınarak gerçekleşmesi de maddenin uygulanmasını engelleyebilir. Bu nedenle işveren, salt puantajda 'gelmedi' kaydı bulunmasına dayanmak yerine mazeret ve bildirimleri değerlendirmelidir.

İşgünü kavramı çalışma düzenine göre belirlenir

İşçinin sözleşme veya vardiya planına göre çalışması gereken günler önemlidir. Hafta tatili veya resmi tatilde normalde çalışma yükümlülüğü yoksa o gün 'devamsızlık günü' olarak hesaba katılmaz. Buna karşılık sözleşme veya çalışma düzeni uyarınca çalışma günü olan bir tarihte izinsiz işe gelmeme değerlendirmeye alınabilir.

Tutanak nasıl tutulmalı?

Devamsızlık tutanağında tarih, vardiya veya çalışma saati, işçinin işe gelmediği ve mümkünse bunu gözlemleyen kişiler açıkça belirtilmelidir. Birden fazla gün varsa her günün ayrı kayıt altına alınması, işçiye ulaşma girişimleri ve sonradan sunduğu rapor veya mazeret belgesinin dosyada saklanması uyuşmazlıkta önemlidir.

Fesih bildirimi ve süre

İşveren haklı nedenle feshe karar veriyorsa dayandığı somut devamsızlık günlerini ve sebebi açıkça ortaya koymalıdır. Ahlak ve iyi niyet kurallarına dayalı fesih hakkının kullanılması bakımından İş Kanunu m.26’daki hak düşürücü süreler de ayrıca dikkate alınır. Olayın öğrenilme tarihi ve devamsızlığın devam eden nitelikte olup olmadığı somut dosyada kontrol edilmelidir.

İş Kanunu m.25/II-g Kapsamında Hangi Günler Önemlidir?

İzinsiz ve haklı nedene dayanmayan devamsızlığın ardı ardına iki iş günü sürmesi, bir ay içinde iki kez herhangi bir tatil gününden sonraki iş gününde gerçekleşmesi veya bir ayda üç iş gününe ulaşması kanunda belirtilen üç ayrı ölçüttür. Buradaki bir ay her zaman takvim ayı değildir; Çalışma Bakanlığının açıklamasına göre ilk devamsızlık gününden başlayan dönem esas alınır. İşçinin vardiyası ve o günlerin gerçekten iş günü olup olmadığı ayrıca belirlenmelidir.

Fesihte Altı İş Günlük Hak Düşürücü Süre

İş Kanunu m.26, ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan hâllerde derhâl fesih hakkının öğrenmeden başlayarak altı iş günü içinde kullanılmasına ilişkin sınır öngörür. Kural olarak fiilin üzerinden bir yıl geçtikten sonra bu yetki kullanılamaz; işçinin olayda maddi çıkar sağlaması istisnası saklıdır. Devamsızlığın mazur görülebilir olup olmadığı ve işverenin olayı hangi tarihte öğrendiği fesih dosyasında ayrı delillerle değerlendirilmelidir.

Bu yazı genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. İş ilişkisindeki belge, tarih, işyeri uygulaması ve veri işleme düzeni somut olayda ayrıca incelenmelidir.

Resmî kanun metni

4857 sayılı İş Kanunu (m.25–26) — resmî Bakanlık mevzuat metni. Devamsızlık sebebiyle fesihte kanunda öngörülen gün koşulları ve fesih yetkisinin kullanılması için süre ayrı ayrı incelenmelidir.