Menkul Haczi, Muhafaza ve Yediemin: Haczedilen Eşya Ne Zaman Götürülebilir?

İcra memurunun bir taşınır malı haczetmesi, malın aynı anda kamyona yüklenip depoya götürüleceği anlamına gelmez. Haciz, mal üzerindeki tasarruf yetkisini hukuken sınırlandıran işlemdir; muhafaza ise haczedilen eşyanın fiilen koruma altına alınmasıdır. İki işlem aynı haciz tutanağında art arda yapılabilir ama hukuken farklıdır.

Eşya borçluya veya üçüncü kişiye bırakılabilir mi?

Haczedilen taşınırın muhafaza şekli, malın türü ve bulunduğu yer ile İİK m.88 ve ilgili düzenlemelere göre belirlenir. Bazı mallar borçlu veya üçüncü kişi nezdinde yediemin olarak bırakılabilir; bazı durumlarda ise yetkili yediemin deposuna alınması gerekir. Malın borçlunun elinde bırakılması haczin kalktığı anlamına gelmez.

Yediemin ne anlama gelir?

Yediemin, haczedilmiş malı icra dosyası adına muhafaza eden kişidir veya kurumdur. Yediemine bırakılan mal üzerinde izinsiz tasarruf edilmesi ayrıca hukuki ve cezaî sonuçlar doğurabilir. Muhafaza ve depo giderleri de takipte masraf kalemi oluşturabilir.

Üçüncü kişi “eşya benim” diyorsa

Haciz mahallindeki her malın mutlaka borçluya ait olduğu kabul edilemez. Üçüncü kişi malın kendisine ait olduğunu ileri sürüyorsa İİK’daki istihkak prosedürü devreye girebilir. Fatura, banka ödeme kaydı, demirbaş listesi, kira veya kullanım sözleşmesi gibi belgelerin kime ait olduğu somut eşya bazında incelenir.

Haczedilemeyen mallar ayrı konu

Bir malın haczedilebilir olup olmadığı ile haczedilmiş malın muhafaza edilip edilmeyeceği farklı sorulardır. İİK m.82’de borçlunun ve ailesinin hayatını sürdürmesi için gerekli bazı eşyalar ile mesleki araçlara ilişkin haczedilmezlik hükümleri bulunur. Bu tür bir itiraz varsa önce haczin kendisinin hukuka uygunluğu değerlendirilmelidir.

Haciz tutanağı neden önemli?

Malın marka-modeli, seri numarası, adedi, tahmini değeri, kimin zilyetliğinde bulunduğu, istihkak iddiası ve yediemin/muhafaza kararının tutanakta açık yazılması sonraki satış ve şikâyet süreçleri bakımından önemlidir. “İşyerindeki bütün mallar haczedildi” gibi genel anlatım yerine hangi eşyanın hangi işlem gördüğü tutanaktan kontrol edilmelidir.