Miras Sözleşmesinden Dönme ve Sona Erme Halleri

Miras sözleşmesi, vasiyetnameden farklı olarak kural olarak iki tarafı bağlayan bir ölüme bağlı tasarruftur. Bu nedenle mirasbırakan “fikrimi değiştirdim” diyerek sözleşmenin bağlayıcı kısmını her zaman tek taraflı kaldırmaz. Türk Medeni Kanunu m.546-548, miras sözleşmesinin sona ermesi için özel yollar öngörür.

Taraflar anlaşarak sona erdirebilir mi?

Evet. TMK m.546’ya göre miras sözleşmesi tarafların yazılı anlaşmasıyla her zaman ortadan kaldırılabilir. İlk miras sözleşmesi resmî vasiyetname şeklinde kurulsa da, karşılıklı ortadan kaldırma için kanun yazılı anlaşmayı yeterli görür. İmzaların ve taraf iradelerinin açık olması sonradan çıkabilecek ispat sorunlarını azaltır.

Mirasbırakan tek taraflı kaldırabilir mi?

Miras sözleşmesiyle mirasçı atanan veya kendisine belirli mal bırakılan kişi, sözleşmeden sonra mirasbırakana karşı mirasçılıktan çıkarma sebebi oluşturan bir davranışta bulunursa mirasbırakan sözleşmeyi tek taraflı ortadan kaldırabilir. TMK m.546 bu işlemin vasiyetname için öngörülen şekillerden biriyle yapılmasını şart koşar.

Sözleşmeden dönme ne zaman mümkündür?

TMK m.547, miras sözleşmesi gereğince sağlararası edimleri isteme hakkı bulunan tarafın korunmasını düzenler. Karşı taraf bu edimleri sözleşmeye uygun biçimde yerine getirmez veya güvenceye bağlamazsa, hak sahibi borçlar hukuku kuralları uyarınca sözleşmeden dönebilir. Bu yol her miras sözleşmesinde otomatik olarak değil, sağlararası edim yükümlülüğü bulunan ilişkide önem kazanır.

Atanan kişi mirasbırakandan önce ölürse ne olur?

TMK m.548’e göre mirasçı atanan veya kendisine belirli mal bırakılan kişi mirasbırakanın ölümünde sağ değilse miras sözleşmesi kural olarak kendiliğinden ortadan kalkar. Kanun, aksi kararlaştırılmadıkça önce ölen kişinin mirasçılarının sözleşme uyarınca mirasbırakana sağlanan zenginleşmenin ölüm tarihindeki karşılığını geri istemesine de imkân tanır.

Her sözleşme aynı şekilde sona erer mi?

Miras sözleşmesinin olumlu miras sözleşmesi, mirastan feragat veya karşı edimli yapı taşıması sonucu değiştirebilir. Bu nedenle yalnız sözleşmenin başlığı değil metindeki bağlayıcı taahhütler, karşı edimler ve sona erme hükümleri incelenmelidir. Geçersizlik veya iptal sebepleri de “dönme” kurumundan ayrı değerlendirilmelidir.