Nitelikli Dolandırıcılık: İnternet, Banka veya Şirket Üzerinden Yapılan Dolandırıcılıkta Ne Yapılır?

İnternet, banka hesabı veya şirket görüntüsü kullanılarak para alınması her zaman aynı suç tipini oluşturmaz. Dolandırıcılık için mağdurun hileli davranışlarla aldatılması, bu nedenle bir zarar doğması ve fail veya başka biri lehine haksız yarar sağlanması gerekir. Bilişim sistemi, banka veya kredi kurumu ya da ticari faaliyet gibi araçların kullanılması bazı olaylarda TCK m.158 kapsamındaki nitelikli hâlleri gündeme getirebilir.

Her Ödenmeyen Borç Dolandırıcılık Değildir

Bir malın geç teslim edilmesi, borcun ödenmemesi veya sözleşmenin sonradan ihlal edilmesi tek başına ceza hukuku anlamında dolandırıcılık değildir. Özellikle başlangıçtan itibaren var olan hileli plan, gerçeğe aykırı beyan, sahte kimlik veya belge, var olmayan ürün/şirket, başkasına ait hesap veya benzeri aldatıcı davranışlar somutlaştırılmalıdır.

İnternet Üzerinden İşlenmesi Otomatik Olarak Nitelikli mi?

Suçun internette gerçekleşmesi tek başına yeterli değildir; kullanılan yöntemin TCK m.158’deki nitelikli hâllerden hangisine uyduğu belirlenmelidir. Sahte satış sitesi, banka arayüzü taklidi, sosyal medya hesabı veya mesajlaşma uygulaması kullanılabilir; ancak suç vasfı olayın gerçek işleyişine göre belirlenir.

İlk Saatlerde Ne Yapılmalı?

Para yeni gönderildiyse bankaya veya ödeme kuruluşuna derhal bildirim yapılarak işlemin geri çağrılması, bloke veya şüpheli işlem kaydı ihtimali sorulmalıdır. Kart veya internet bankacılığı ele geçirilmişse hesap güvenliği sağlanmalı, şifreler değiştirilmeli ve bankanın olay kayıt numarası alınmalıdır. Ceza başvurusu yapılması bankaya bildirim yerine geçmez.

Hangi Deliller Korunmalı?

İlan ve web sitesi URL’si, kullanıcı adı, telefon numarası, IBAN, dekont, mesajlar, e-posta başlıkları, kargo veya sahte fatura, şirket unvanı, kripto cüzdan adresi ve para talebinin nasıl yapıldığını gösteren kayıtlar saklanmalıdır. Ekran görüntüsü alınırken tarih, hesap adı ve konuşmanın bütünü mümkün olduğunca görünür olmalıdır.

Hesap Sahibinin Fail Olduğu Otomatik Kabul Edilir mi?

Paranın gönderildiği banka hesabının sahibi soruşturmada önemli bir izdir; ancak hesap sahibinin dolandırıcılık planını bilip bilmediği ayrıca araştırılır. Hesabın başkasına kullandırılması, para transfer zinciri, ATM çekimi, IP ve cihaz kayıtları ile sonraki para hareketleri failin tespitinde önem taşıyabilir.

Para Nasıl Geri Alınır?

Ceza soruşturması failin cezai sorumluluğunu araştırır; mağdurun parasının otomatik olarak iade edilmesini garanti etmez. Somut olaya göre el koyma ve iade işlemleri, hukuk davası, sebepsiz zenginleşme veya haksız fiil talepleri ve icra yolları ayrıca gündeme gelebilir.

Sonuç

Nitelikli dolandırıcılık iddiasında en önemli şey olayın nasıl kurulduğunu ve mağdurun hangi hileyle ödeme yaptığını göstermektir. “İnternetten oldu” demek yerine kullanılan hesaplar, yazışmalar ve para hareketleri kronolojik biçimde dosyalanmalıdır.