QR Kod Dolandırıcılığı: Sahte Ödeme Sayfasıyla Para Kaybı

Restoran masası, otopark, fatura, kargo veya ödeme noktası üzerindeki QR kod değiştirilerek kullanıcı sahte bir ödeme sayfasına yönlendirilebilir. Ekran gerçek banka veya kurum sitesine benzese bile kart bilgisi, internet bankacılığı şifresi veya tek kullanımlık doğrulama kodu saldırgana aktarılabilir.

İlk Yapılacak İş: Banka ve Hesap Güvenliği

Kart veya banka bilgisi girildiyse banka gecikmeden aranmalı; kart, mobil bankacılık ve şüpheli transferler güvenlik altına alınmalıdır. Yetkisiz kart işlemi veya transfer varsa bankada yazılı itiraz kaydı oluşturulmalıdır. İşlem tüketicinin kendi onayıyla yapılmış görünüyorsa da olayın hangi hileyle gerçekleştiği ve doğrulama akışı ayrıca incelenir.

QR Kodun Kendisi Delil Olabilir

Sahte QR kod hâlâ yerindeyse güvenli şekilde fotoğrafı çekilmeli; kodun yönlendirdiği tam internet adresi, ekran görüntüsü, tarih-saat ve mümkünse tarayıcı geçmişi saklanmalıdır. Kodu yeniden açıp kişisel bilgi girmek veya zararlı dosya indirmek delil toplamak adına yapılmamalıdır.

Hangi Kayıtlar Saklanmalı?

Banka dekontu, kart hareketi, SMS ve uygulama bildirimleri, tek kullanımlık şifre mesajları, sahte sitenin adresi, QR kodun bulunduğu yer ve olay anındaki ekran görüntüleri dosyanın temelini oluşturur. Para belirli IBAN veya cüzdan adresine gittiyse bu bilgi aynen korunmalıdır.

Ceza Hukuku Boyutu

Olayın nasıl gerçekleştirildiğine göre dolandırıcılık ve bilişim sistemlerine ilişkin suç tipleri gündeme gelebilir. Suçun hukuki adı mağdurun seçtiği etikete göre değil, sahte sayfanın nasıl kurulduğu, bilgilerin nasıl ele geçirildiği ve paranın nasıl aktarıldığına göre soruşturma makamınca belirlenir.

İşletme veya Platform Her Durumda Sorumlu mu?

QR kodun bir restoran, otopark veya işletmenin alanına sahte olarak yapıştırılmış olması o işletmeyi otomatik olarak zararın tamamından sorumlu yapmaz. Buna karşılık işletmenin kendi ödeme sistemindeki güvenlik açığı, bilinen sahte kodu kaldırmaması veya kullanıcıyı yanlış yönlendiren kendi sistemi gibi durumlar varsa sorumluluk ayrıca değerlendirilebilir.

Sahte QR Kodun Götürdüğü Adres Nasıl Belgelenmeli?

QR kodun yönlendirdiği internet adresi, ekranın göründüğü zaman, işletme veya ödeme noktasındaki kodun fotoğrafı ve ödeme öncesindeki bildirimler soruşturmada önemli olabilir. Sahte sayfanın yeniden açılması zararlı olabileceğinden şifreleri tekrar girmek veya bağlantıyı başkalarıyla paylaşmak yerine mevcut ekran kayıtları korunmalıdır. Kart veya banka hesap bilgisi girilmişse banka ve hesap güvenliği önlemleri gecikmeden alınmalıdır.

Para Transferi, Kart Ödemesi ve Kimlik Bilgisi Kaybı Ayrı Değerlendirilir

QR dolandırıcılığı sonucunda doğrudan banka havalesi yapılmış olabilir, karttan yetkisiz ödeme çekilmiş olabilir veya yalnız giriş bilgileri ele geçirilmiş olabilir. Her durumda bankaya yapılacak bildirimin niteliği ve ödeme kanalı farklıdır. Mağdurun para kaybı olmasa bile bilgilerinin kötüye kullanılması şüphesinde kartın güvenliğinin sağlanması ve kimlik doğrulama araçlarının yenilenmesi önemlidir. TCK m.157 ve 158 kapsamında ceza nitelendirmesi hilenin şekline göre değerlendirilir.

Sonuç

QR kod dolandırıcılığında hız önemlidir: önce banka ve hesaplar güvenceye alınmalı, sonra kodun yönlendirdiği adres ve para hareketleri korunmalı, olayın niteliğine göre savcılık ve diğer başvuru yolları kullanılmalıdır. “İşlemi ben onayladım” ya da “QR kod işletmenin masasındaydı” cümleleri tek başına sorumluluk sorununu çözmez.