Senette Tahrifat: Bono veya Senet Sonradan Değiştirilmişse Ne Yapılır?

Bir bononun imzalandıktan sonra bedelinin, vadesinin, lehtarının veya başka bir bölümünün değiştirildiği ileri sürülüyorsa mesele yalnız “imza benim mi?” sorusu değildir. İmza gerçek olsa bile senet metninde sonradan yapılan değişiklik, borcun kapsamını ve kambiyo sorumluluğunu etkileyebilir.

TTK 748’in temel kuralı

TTK m.778’in atfıyla bonolara da uygulanan m.748’e göre senet metni değiştirildiğinde, değişiklikten sonra imza atan kişiler değişmiş metne; değişiklikten önce imza atanlar ise eski metne göre sorumlu olurlar. Bu nedenle değişikliğin ne zaman yapıldığı kritik önemdedir.

Tahrifat ile imza inkârı aynı şey değildir

İmza inkârında borçlu senetteki imzanın kendisine ait olmadığını ileri sürer. Tahrifatta ise imza kendisine ait olabilir fakat imzadan sonra senedin içeriğinin değiştirildiği savunulur. İcra hukukundaki başvuru ve bilirkişi incelemesi bu ayrımdan etkilenir.

Hangi değişiklikler önem taşır?

Bedelin artırılması, vadenin değiştirilmesi, boş bırakılan alanların anlaşmaya aykırı doldurulması, lehtar veya ödeme yeri üzerinde oynama iddiaları uyuşmazlık yaratabilir. Her sonradan yazılmış unsur otomatik olarak sahtecilik sayılmaz; açık senet verilmesi veya doldurma yetkisi bulunması ayrıca değerlendirilir.

Senet aslı neden gerekli?

Fotokopi veya telefon fotoğrafı üzerindeki inceleme çoğu zaman tahrifatın fiziksel özelliklerini göstermeye yetmez. Farklı kalem, mürekkep, yazı baskısı, silinti veya ekleme iddiası bakımından senet aslının uzman incelemesi gerekebilir.

İcra takibinde ne yapılmalı?

Tahrifat iddiası kambiyo takibinde ödeme emrinin tebliğinden sonra kısa süreli özel başvuru yolları doğurabilir. Başvurunun hukuki niteliği yalnız başlığa bakılarak seçilmemeli; imza, borç, senet metni ve takibin dayanağı birlikte incelenmelidir.

Ceza hukuku boyutu

Senette bilerek gerçeğe aykırı değişiklik yapılması olayın özelliklerine göre belgede sahtecilik veya başka suç iddialarına yol açabilir. Ancak hukuk/işlem uyuşmazlığı ile ceza sorumluluğu otomatik olarak aynı sonuca bağlanmaz; kast ve fiilin niteliği ayrıca araştırılır.

Deliller

Senet aslı, senedin daha önce çekilmiş fotoğrafı veya taraması, taraf yazışmaları, borç sözleşmesi, ödeme kayıtları ve senedin hangi şartlarla teslim edildiğini gösteren belgeler birlikte önem taşır.

Sonuç

Senette tahrifat iddiasında temel sorular değişikliğin ne olduğu, imzadan önce mi sonra mı yapıldığı ve değişikliğin tarafların anlaşmasına dayanıp dayanmadığıdır. Bu nedenle senet aslının korunması ve takip süresinin kaçırılmaması özellikle önemlidir.