Sigortasız Çalışmada Hizmet Tespiti Davası

Av.Abdulkadir Bolat
19 Ağu
2 dakikada okunur

Güncelleme tarihi: 20 Ağu

Sigortalılık çoğu çalışan bakımından işverenin tercihine bırakılmış bir hak değildir. İşverenin işe giriş bildirgesi vermemesi veya prim günlerini eksik bildirmesi, fiili çalışmayı ortadan kaldırmaz. Ancak yıllar sonra çalışmanın ispatı zorlaşabileceği için delillerin erken toplanması önemlidir.

5510 sayılı Kanun kapsamında hizmet tespiti davaları kamu düzeniyle bağlantılı kabul edilir. Mahkeme yalnızca tarafların sunduğu belgelerle yetinmeyip işyeri ve SGK kayıtlarını da inceleyebilir; buna rağmen davacının çalışma olgusunu somutlaştırması gerekir.

Hizmet Tespiti Davası Ne Sağlar?

Dava kabul edildiğinde mahkemenin belirlediği sigortalı çalışma süresi SGK kayıtlarına işlenebilir. Bu günler prim ödeme gün sayısı, sigortalılık süresi ve emeklilik hesabı üzerinde etkili olur.

Hangi Durumlarda Açılır?

Hiç sigorta bildirimi yapılmaması, işe girişin gerçekte olduğundan daha geç gösterilmesi veya çalışılan günlerin eksik bildirilmesi temel örneklerdir. Ücretin düşük gösterilmesi ise kazanç tespiti bakımından ayrıca değerlendirilir.

Beş Yıllık Süre Neden Önemlidir?

Kanunda hizmet tespiti için özel hak düşürücü süre bulunmaktadır. Kural olarak hizmetin geçtiği yılın sonundan başlayan süre hesabı yapılır; ancak işverenin SGK’ya bazı belgeleri vermiş olması veya çalışmanın Kurumca bilinmesi gibi hâller süre değerlendirmesini değiştirebilir. Bu nedenle “beş yıl geçti, dava kesin bitti” sonucu otomatik çıkarılmamalıdır.

Çalışma Nasıl İspatlanır?

İşyeri kayıtları, bordrolar, banka hareketleri, giriş kartları, işyeri e-postaları, WhatsApp yazışmaları, fotoğraflar, görevlendirmeler ve özellikle aynı dönemde işyerinde çalışan bordro tanıkları önem taşır. Tanıkların çalışma dönemini gerçekten bilmesi gerekir.

SGK Davada Taraf mıdır?

Hizmet tespiti sosyal güvenlik kayıtlarını doğrudan etkilediği için SGK sürecin içindedir. İşverenin kapanmış, devredilmiş veya tüzel kişiliğinin değişmiş olması taraf teşkili bakımından ayrıca incelenmelidir.

İşçilik Alacağı Davasından Farkı

Fazla mesai, kıdem veya ücret alacağı davası ile hizmet tespiti aynı şey değildir. Bir dosyada çalışma olgusuna ilişkin kabul diğer dosyada güçlü delil oluşturabilse de talep, görev, taraflar ve hukuki sonuçlar farklıdır.

Dava Öncesi Ne Yapılmalı?

E-devlet hizmet dökümü alınmalı, eksik aylar tek tek belirlenmeli, işyerinin unvan ve adres bilgileri tespit edilmeli, çalışma arkadaşları bulunmalı ve dijital deliller silinmeden saklanmalıdır. Varsa SGK’ya yapılan eski başvurular da dosyaya eklenmelidir.

Sık Sorulan Sorular

Sigortasız çalıştığımı sadece tanıkla ispatlayabilir miyim?

Tanık önemli delildir; ancak kamu düzeni niteliği nedeniyle mahkeme mümkün olduğunca objektif işyeri ve çevre kayıtlarını da araştırır.

İşveren kabul ederse dava hemen biter mi?

Taraf kabulü tek başına her durumda yeterli olmayabilir; mahkeme fiili çalışmayı araştırır.

Hizmet tespiti kıdem tazminatımı da verir mi?

Hayır. Hizmet tespiti SGK hizmet süresine yöneliktir; işçilik alacakları için ayrı talep ve süreç gerekebilir.

Yayın Notu

Bu yazı genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut olayın sözleşmeleri, çalışma kayıtları, teslim belgeleri, taraf sıfatları ve süreleri sonucu değiştirebilir; işlem öncesinde dosya özelinde değerlendirme yapılması gerekir.