Yıllık İzin Ücreti: Kullanılmayan İzinler İşten Ayrılırken Nasıl Hesaplanır?

Yıllık ücretli izin, işçinin dinlenme hakkıdır. İş ilişkisi devam ederken izin hakkının asıl amacı ücret karşılığı vazgeçmek değil, izni fiilen kullanmaktır. Buna karşılık iş sözleşmesi sona erdiğinde hak kazanılmış ancak kullanılmamış izin günleri ücret alacağına dönüşür.

Yıllık izne ne zaman hak kazanılır?

İş Kanunu m.53'e göre işçi, deneme süresi de içinde olmak üzere işyerinde işe başladığı günden itibaren en az bir yıl çalıştıktan sonra yıllık ücretli izne hak kazanır. Kanunda öngörülen bazı iş ve çalışma türleri bakımından özel düzenlemeler ayrıca değerlendirilmelidir.

İzin süresi hizmet süresine göre değişir. Yaş bakımından da özel koruma vardır; genç ve ileri yaştaki işçiler için kanuni asgari süreler ayrıca uygulanır.

Kullanılmayan izinler yanar mı?

İş ilişkisi devam ettiği sürece yıllık izin hakkından vazgeçilemez. İşverenin izni kullandırması esastır. Önceki yıllardan kalan hak kazanılmış izinlerin sırf yıl geçtiği için kendiliğinden yok olduğu söylenemez.

Ancak izin ücretinin para alacağına dönüşmesi, iş sözleşmesinin sona ermesiyle gerçekleşir. İş ilişkisi sürerken 'kullanmadım, parasını ödeyin' talebi yıllık izin kurumunun temel mantığından farklıdır.

İşten ayrılınca izin ücreti nasıl doğar?

İş Kanunu m.59 uyarınca iş sözleşmesi herhangi bir nedenle sona erdiğinde, işçinin hak kazanıp kullanmadığı yıllık izin sürelerine ait ücret sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücret üzerinden işçiye veya hak sahiplerine ödenir.

Sona erme sebebi kıdem veya ihbar tazminatı bakımından farklı sonuç doğurabilir; fakat kullanılmamış yıllık izin ücretinin doğumu bakımından esas olan iş sözleşmesinin sona ermiş olmasıdır.

Fesih sebebi izin ücretini ortadan kaldırır mı?

İşçinin istifası, işveren feshi veya haklı nedenle sona erme gibi farklı fesih türleri diğer işçilik alacaklarını etkileyebilir. Kullanılmamış yıllık izin bakımından ise m.59, sözleşmenin herhangi bir nedenle sona ermesini esas alır.

Bu nedenle 'işçi kendi ayrıldıysa izin ücreti alamaz' şeklindeki genel ifade doğru değildir.

Kaç gün izin kaldığı nasıl ispatlanır?

Uyuşmazlıkta işverenin izin kayıtları, izin formları, personel dosyası, bordrolar ve elektronik izin sistemi kayıtları önemlidir. İzin kullandırıldığı ileri sürülüyorsa kayıtların hangi tarihlerde ve kaç gün izin kullanıldığını açıkça göstermesi gerekir.

İmzalı izin belgesi bulunması tek başına her tartışmayı bitirmeyebilir; belgenin tarihi, içeriği ve işçinin fiilen çalışıp çalışmadığını gösteren diğer kayıtlarla uyumu birlikte değerlendirilir.

İzin ücreti hangi ücret üzerinden hesaplanır?

Kanun, kullanılmamış izin ücretinin sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücret üzerinden ödenmesini öngörür. Bu nedenle geçmiş yıllardaki izin günleri, o yılların eski ücretleri üzerinden ayrı ayrı hesaplanmaz.

Hesap yapılırken kullanılmamış gün sayısı ile fesih tarihindeki ücret esas alınır; bordro ve ücretin gerçek miktarına ilişkin uyuşmazlık varsa bu konu ayrıca ispatlanmalıdır.

Zamanaşımı ne zaman başlar?

İş Kanunu m.59, yıllık izin ücretine ilişkin zamanaşımının iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten başladığını açıkça düzenler. Somut dosyada uygulanacak zamanaşımı süresi ve geçiş hükümleri ise alacağın doğum tarihi dikkate alınarak ayrıca kontrol edilmelidir.

Sonuç

Yıllık izin uyuşmazlığında önce toplam kıdem, hak kazanılan izin günleri, gerçekten kullanılan günler ve fesih tarihindeki ücret belirlenmelidir. En önemli deliller izin kayıtları ve işçinin fiili çalışma düzenini gösteren belgelerdir.