Anonim Şirkette Azınlık Hakları: Yüzde 10 Pay Sahibi Hangi Hakları Kullanabilir?

Anonim şirkette küçük pay sahibi olmak, şirket yönetimine karşı tamamen etkisiz olmak anlamına gelmez. Türk Ticaret Kanunu bazı hakları her pay sahibine, bazı özel hakları ise belirli bir sermaye oranını temsil eden “azlığa” tanır. Kural olarak sermayenin en az yüzde 10’unu, halka açık anonim şirketlerde yüzde 5’ini temsil eden pay sahipleri azlık haklarından yararlanabilir.

Genel kurulun toplantıya çağrılması

TTK m.411’e göre azlık, yönetim kurulundan gerekçelerini ve gündemi yazılı olarak belirterek genel kurulu toplantıya çağırmasını isteyebilir. Genel kurul zaten yapılacaksa görüşülmesini istediği konuların gündeme eklenmesini de talep edebilir. Bu istem noter aracılığıyla yapılır.

Yönetim kurulu çağrı talebini reddederse

Yönetim kurulu talebi reddeder veya yedi iş günü içinde olumlu cevap vermezse aynı pay sahipleri şirket merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesine başvurabilir. Mahkeme toplantıyı gerekli görürse çağrıyı gerçekleştirmek ve gündemi düzenlemek üzere kayyım atayabilir.

Finansal tabloların görüşülmesini erteleme

TTK m.420, azlığın istemi üzerine finansal tabloların ve bunlarla bağlantılı konuların görüşülmesinin genel kurul kararı gerekmeksizin bir ay sonraya bırakılmasını öngörür. Bu hak özellikle finansal tablolar hakkında yeterli açıklama yapılmadığı düşünülen durumlarda önemlidir.

Özel denetim isteme hakkı

Her pay sahibi, belirli şartlarla genel kuruldan özel denetim isteyebilir. Genel kurul özel denetimi reddederse TTK m.439’da belirtilen azlık oranını taşıyan pay sahipleri üç ay içinde asliye ticaret mahkemesinden özel denetçi atanmasını isteyebilir. Mahkeme için şirketin veya pay sahiplerinin kanun ya da esas sözleşmeye aykırı biçimde zarara uğratıldığına ilişkin ikna edici olgular ortaya konulmalıdır.

Bilgi alma hakkı yalnız azlığa mı ait?

Hayır. Bilgi alma ve inceleme hakkı kural olarak her pay sahibine tanınmıştır. Bu hakkın haksız biçimde reddedilmesi veya cevapsız bırakılması hâlinde TTK’daki şartlarla mahkemeye başvuru mümkündür. Dolayısıyla her pay sahibi hakkı ile yalnız azlığa tanınan hakları birbirinden ayırmak gerekir.

Esas sözleşme oranı düşürebilir mi?

Evet. TTK m.411, genel kurulu çağırma ve gündeme madde koydurma hakkının esas sözleşmeyle daha az sayıda paya sahip kişilere de tanınmasına izin verir. Bu nedenle yalnız kanundaki yüzde 10 veya yüzde 5 oranına bakmadan şirketin güncel esas sözleşmesi incelenmelidir.