Sınır Dışı (Deport) Kararına İtiraz: 7 Günlük Süre ve Dava Süreci

Av.Abdulkadir Bolat
19 Ağu
4 dakikada okunur

Güncelleme tarihi: 20 Ağu

Türkiye'de bulunan yabancı hakkında sınır dışı etme kararı alınması, yalnız ülkeden çıkış anlamına gelmez. Karar kişinin aile hayatı, işi, ikamet düzeni ve ileride Türkiye'ye yeniden giriş imkânı üzerinde ciddi sonuçlar doğurabilir. Bu nedenle sınır dışı kararlarına karşı başvuru yolu ve özellikle çok kısa dava süresi önemlidir.

6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'na göre sınır dışı etme kararı valilik tarafından alınır ve gerekçesiyle birlikte yabancıya, yasal temsilcisine veya avukatına tebliğ edilir.

En Kritik Konu: Dava Süresi Yalnızca 7 Gün

YUKK m.53 uyarınca yabancı, yasal temsilcisi veya avukatı sınır dışı etme kararına karşı kararın tebliğinden itibaren yedi gün içinde idare mahkemesine başvurabilir.

Bu süre, idari yargıdaki genel 60 günlük süreden çok daha kısadır. Bu nedenle deport dosyalarında en ağır hak kayıplarından biri “idari işlem, 60 günümüz var” denilerek beklenmesidir.

Karar tebliğ edildiği anda tebliğ tarihi, sınır dışı gerekçesi, varsa tahdit kodu ve kişinin idari gözetimde olup olmadığı kontrol edilmelidir.

Dava Açılması Sınır Dışı İşlemini Durdurur mu?

Kanun, yabancının rızası saklı kalmak kaydıyla, dava açma süresi içinde veya süresinde yargı yoluna başvurulması hâlinde yargılama sonuçlanıncaya kadar yabancının sınır dışı edilmemesini öngörmektedir.

Başvurunun sınır dışı kararını veren makama da bildirilmesi gerekir. Uygulamada yalnız UYAP'tan dava açmakla yetinmeyip dava açıldığına ilişkin bilginin İl Göç İdaresi ve ilgili geri gönderme merkezi kayıtlarına hızla ulaştırılması önem taşır.

Kimler Hakkında Sınır Dışı Kararı Alınabilir?

YUKK m.54'te sahte belge kullanımı, yasal kalış hakkının ihlali, kamu düzeni veya kamu güvenliği bakımından tehdit oluşturduğu değerlendirilen kişiler ve kanunda sayılan başka hâller bulunmaktadır.

Ancak m.54'te bir sebep bulunması, idarenin hiçbir başka inceleme yapmayacağı anlamına gelmez. YUKK m.55'te sınır dışı kararı alınamayacak kişiler bakımından özel korumalar düzenlenmiştir.

Örneğin kişinin gönderileceği ülkede ciddi insan hakları riski bulunması, sağlık durumu veya diğer koruma koşulları somut dosyada belirleyici olabilir.

Geri Gönderme Yasağı Nedir?

Yabancılar hukukunun temel ilkelerinden biri geri gönderme yasağıdır. Bir kişinin işkence, insanlık dışı veya onur kırıcı muamele, ölüm tehdidi veya ciddi zulüm riski bulunan ülkeye gönderilmesi ulusal ve uluslararası hukuk bakımından sorun yaratır.

Bu tür riskler soyut bırakılmamalıdır. Tehdit mesajları, polis veya mahkeme kayıtları, sağlık belgeleri, uluslararası kuruluşların ülke raporları ve kişinin kişisel geçmişi mümkün olduğunca somutlaştırılmalıdır.

“Ülkemde sorun var” şeklindeki genel ifade ile kişiye özgü, belgelenebilir risk aynı ağırlıkta değerlendirilmez.

İdari Gözetim Kararı Ayrı Bir Karardır

Sınır dışı edilmek üzere yabancı geri gönderme merkezinde tutuluyorsa idari gözetim kararı da bulunmaktadır. Bu kararın hukuki denetim yolu sınır dışı kararına karşı açılan idare mahkemesi davasından farklıdır.

Yabancı, yasal temsilcisi veya avukatı idari gözetime karşı sulh ceza hâkimliğine başvurabilir. İdari gözetimin devam şartları ortadan kalkarsa veya koşullar değişirse yeniden başvuru imkânı da gündeme gelebilir.

Bu nedenle aynı kişi için bir yandan idare mahkemesinde sınır dışı kararının iptali, diğer yandan sulh ceza hâkimliğinde idari gözetimin kaldırılması süreci yürütülebilir.

Giriş Yasağı ile Deport Aynı Şey mi?

Hayır. Sınır dışı kararı yabancının Türkiye'den çıkarılmasıyla ilgilidir. Giriş yasağı ise belirli süre Türkiye'ye yeniden girişin engellenmesidir.

Vize veya ikamet ihlalinin süresi, kişinin kendiliğinden çıkış yapıp yapmadığı, idari para cezalarını ödeyip ödemediği ve hakkında tahdit kodu bulunup bulunmadığı giriş yasağını etkileyebilir.

Bu nedenle pasaporttaki kod veya Göç İdaresi kaydı ayrıca incelenmelidir.

Aile Hayatı ve Türkiye'deki Bağlar Önemli midir?

Yabancının Türk vatandaşı eşi veya çocuğu, uzun süredir devam eden yasal ikameti, ciddi sağlık tedavisi veya Türkiye'deki yerleşik hayatı sınır dışı işleminin ölçülülüğü bakımından önem taşıyabilir.

Ancak evli olmak veya çocuk sahibi olmak tek başına her deport kararını hukuka aykırı hâle getirmez. Kamu düzeni gerekçesi, kişinin fiilleri ve aile hayatına müdahalenin ağırlığı birlikte değerlendirilir.

Pratik Yol Haritası: Tebligattan Sonraki İlk 24 Saat

Deport dosyasında ilk iş tebliğ evrakının okunaklı kopyasını almak ve yedi günlük sürenin başladığı tarihi belirlemektir. Kararda hangi YUKK m.54 sebebine dayanıldığı, tahdit kodu ve kişinin geri gönderme merkezinde olup olmadığı not edilmelidir.

İkinci olarak kişinin Türkiye'deki aile bağları, ikamet geçmişi, çalışma durumu, sağlık belgeleri ve gönderileceği ülkedeki kişisel riskleri toplanır. Geri gönderme yasağı iddiası varsa yalnız genel ülke sorunları değil kişiye özgü risk belgelenmelidir.

İdare mahkemesinde dava süresinde açıldıktan sonra karar veren makama başvuru bilgisi bildirilmelidir. Kişi idari gözetim altındaysa sulh ceza hâkimliğine yapılacak ayrı başvuru da eş zamanlı değerlendirilmelidir.

Sık Yapılan Hatalar

Genel idari dava süresinin 60 gün olduğunu düşünerek yedi günlük özel süreyi kaçırmak en ağır hatadır. Sınır dışı kararı ile idari gözetimi aynı işlem sanmak, tahdit kodunu hiç incelememek ve geri gönderme riskini yalnız soyut beyanlarla ileri sürmek de dosyayı zayıflatır.

Sık Sorulan Sorular

Deport kararına itiraz süresi 60 gün mü? Hayır. YUKK m.53 uyarınca özel süre tebliğden itibaren 7 gündür.

Dava açınca hemen sınır dışı edilir miyim? Süresinde dava açılması hâlinde kanundaki sistem, kişinin rızası saklı kalmak üzere yargılama sonuçlanıncaya kadar sınır dışı edilmemesini öngörür.

Geri gönderme merkezinden çıkmak için aynı dava mı açılır? Hayır. İdari gözetim kararına karşı sulh ceza hâkimliği yolu ayrıca kullanılır.

Tahdit kodu da aynı davada otomatik kalkar mı? Tahdit kodunun hukuki dayanağı ve işlem türü ayrıca incelenmelidir.

Yayın Notu

Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır. Sınır dışı etme kararlarında tebliğden itibaren yedi günlük süre son derece kısadır. Karar, idari gözetim, tahdit kodu ve varsa geri gönderme riski birlikte değerlendirilmelidir.