İcra Borcunu Taksitle Ödeme Taahhüdü Nasıl Yapılır?

İcra borcunun tek seferde ödenememesi hâlinde taksitlendirme mümkündür; ancak uygulamada iki farklı yol birbirine karıştırılır. İİK m.111’in belirli koşullara bağlı kanuni taksit imkânı ile alacaklı ve borçlunun serbestçe kurduğu taksit anlaşması aynı değildir.

İİK m.111’deki kanuni taksit imkânı

Kanun, belirli koşullarda borçlunun alacaklının ayrıca kabulüne bağlı olmadan düzenli taksit taahhüdünde bulunabilmesini düzenler. Bunun için satış talebinden önce yeterli miktarda malın haczedilmiş olması, ilk taksidin derhâl ödenmesi, her taksidin borcun dörtte birinden az olmaması, taksitlerin aydan aya verilmesi ve toplam sürenin üç ayı aşmaması gerekir. Şartlar birlikte gerçekleşmelidir.

Alacaklıyla anlaşmalı taksit farklıdır

Borçlu ve alacaklı icra dairesinde daha farklı bir ödeme planı üzerinde anlaşabilir. Bu sözleşme, m.111’in ikinci fıkrasındaki üç aylık kanuni taksit düzeninden farklıdır. Tarafların özgür iradesiyle daha uzun veya farklı tutarlarda ödeme planı kurulabilir; anlaşmanın dosya ve satış süreleri üzerindeki etkisi kanundaki özel hükümlere göre değerlendirilir.

Tutanakta ne açık olmalı?

Toplam borç, taksit tutarları, vadeler, ödemenin hangi hesaba yapılacağı, faiz ve takip giderlerinin plana dâhil olup olmadığı açık yazılmalıdır. Belirsiz 'her ay ödeme yapacağım' ifadesi ileride hangi taksidin ihlal edildiği tartışmasına yol açabilir. Taahhütle bağlantılı cezai sonuçlar doğabilecek durumlarda tutanağın usulüne uygun kurulması özellikle önemlidir.

Taksit aksarsa

İİK m.111 kapsamındaki kanuni taksitlerden biri zamanında ödenmezse duran icra işlemleri ve süreler kaldığı yerden devam eder. Tarafların yaptığı özel taksit anlaşmasında da ihlalin sonucu sözleşmenin içeriğine ve kanuna göre belirlenir. Ödeme gecikmesinin otomatik olarak her durumda aynı yaptırımı doğurduğu varsayılmamalıdır.

Ödeme sonrası dosya hesabı

Her taksit dosyaya işlendiğinde kalan ana para, faiz ve giderler kontrol edilmelidir. Son taksit ödendiğinde dosyanın gerçekten sıfırlandığı, hacizlerin kaldırıldığı ve dış kurumlara gerekli fek yazılarının gönderildiği ayrıca takip edilmelidir.

İİK m.111 Şartları Somut Olarak Nedir?

Kanuni taksit imkânında alacaklının satış talebinden önce ödeme taahhüdü ve ilk taksitin derhâl verilmesi; yeterli malın haczedilmiş bulunması, her taksitin borcun dörtte birinden az olmaması, ödemelerin en geç ayda bir yapılması ve sürenin üç ayı aşmaması gibi şartlar birlikte aranır. Bunlardan biri bulunmuyorsa takibin kendiliğinden durduğu varsayılmamalıdır. Alacaklıyla icra dairesinde yapılan sözleşmesel taksitlendirmede ise anlaşmanın kendi koşulları belirleyicidir.

Taahhüdün İhlali Her Taksit Anlaşmasında Aynı Sonucu Doğurmaz

İİK m.340, 111. maddeye göre veya alacaklının muvafakatiyle icra dairesinde kararlaştırılan ödeme şartının makbul bir sebep olmaksızın ihlal edilmesinde, alacaklının şikâyeti üzerine üç aya kadar tazyik hapsi ihtimalini düzenler. Bir banka mesajında veya taraflar arasında yapılan her ödeme planı, koşulları incelenmeden bu madde kapsamına sokulamaz. Taahhüdün tutulduğu yer, tutanağın içeriği, belirli ve hesaplanabilir borç miktarı ile ödeme tarihleri dikkatle kontrol edilmelidir.

Bu yazı genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. İcra dosyasındaki tebligat, hesap ve işlem tarihleri görülmeden somut başvuru süresi veya sonuç belirlenmemelidir.