Maaş Haczi: İşçi ve Memurun Ücretinden Ne Kadar Kesilebilir?

Bir icra dosyasında borçlunun maaşına haciz konulması, ücretin tamamının kesileceği anlamına gelmez. İcra ve İflas Kanunu’nun 83. maddesi maaş ve her türlü ücret için özel bir koruma öngörür. Kesinti oranı belirlenirken kanuni alt sınırın yanında borçlunun ve ailesinin geçimi için gerekli miktar da dikkate alınır.

İİK m.83 hangi kuralı getirir?

Kanuna göre maaşlar ve her türlü ücret, borçlu ile ailesinin geçinmesi için gerekli miktar indirildikten sonra haczedilebilir; ancak haczolunacak miktar ücretin dörtte birinden az olamaz. Uygulamada çoğu maaş haczinde işverene gönderilen haciz müzekkeresi üzerine ücretin belirlenen kısmı kesilerek icra dosyasına gönderilir.

Birden fazla maaş haczi varsa ne olur?

Aynı maaş üzerinde birden fazla haciz bulunması halinde hacizler sıraya alınır. Önceki sıradaki haciz için yapılan kesinti tamamlanmadan sonraki haciz için ayrıca kesintiye başlanmaz. Bu nedenle borçlunun birden fazla icra dosyası bulunması, kural olarak maaşın her dosya için ayrı ayrı dörtte bir oranında aynı anda kesilmesi sonucunu doğurmaz.

Maaş haczi ile banka hesabı haczi aynı şey değildir

İşverene gönderilen maaş haczi ile maaşın yattığı banka hesabına uygulanan elektronik haciz farklı işlemlerdir. Banka hesabındaki paranın gerçekten ücret niteliğinde olup olmadığı, hesaba başka para girişlerinin bulunup bulunmadığı ve aynı alacak için ölçüsüz bir tahsilat doğup doğmadığı ayrıca incelenmelidir.

İşverenin yükümlülüğü

Maaş haczi yazısını alan işveren icra dairesinin bildirimine uygun hareket etmek ve kesilen tutarları dosyaya göndermek zorundadır. İşçinin işten ayrılması, ücret miktarının değişmesi veya başka bir haciz bulunması gibi durumlar da icra dairesine bildirilmelidir. Somut dosyada kesinti oranı ve haczin kapsamı, takip türü ve alacağın niteliğiyle birlikte değerlendirilmelidir.

İş Kanunu m.35 ile İİK m.83 Nasıl Birlikte Okunur?

İİK m.83, maaş ve ücret haczinde borçlu ile ailesinin geçimi için gerekli tutarın dikkate alınmasını ve genel kural olarak haczedilen miktarın dörtte birden az olmamasını düzenler. 4857 sayılı İş Kanunu m.35 ise işçilerin aylık ücretlerinin dörtte birinden fazlasının haczedilemeyeceğini belirtir; nafaka alacaklılarının hakları saklıdır. Bu iki hüküm arasındaki ilişki, işçinin hukuki statüsü ve talep edilen kesinti türü görülmeden bütün kamu personeli ve özel sektör çalışanları için tek bir oran sonucuna indirgenmemelidir.

İşverenin Kesinti Hesabında Bordronun Önemi

Kesintinin hangi ücret kalemlerinden ve hangi döneme ilişkin hesaplandığı, işverene gönderilen haciz müzekkeresiyle birlikte değerlendirilmelidir. Birden fazla haciz ihbarı varsa sıralama ve daha önceki dosyaya aktarılan tutarlar kontrol edilmelidir. Nafaka alacağına ilişkin kesinti, sıradan para alacağına ilişkin maaş hacziyle aynı kapsamda varsayılmamalıdır.

Resmî kanun metni

4857 sayılı İş Kanunu (m.35) — resmî Bakanlık mevzuat metni. Ücret haczinin kapsamı bakımından İş Kanunu m.35'in işçi ücretleri için öngördüğü koruma ile icra mevzuatı birlikte değerlendirilir.