Online Alışverişte Cayma Hakkı: 14 Günlük Süre Hangi Ürünlerde Geçerli?

İnternetten veya başka bir uzaktan iletişim aracıyla kurulan tüketici sözleşmelerinde temel kural, tüketicinin on dört gün içinde gerekçe göstermeden ve cezai şart ödemeden cayabilmesidir. Ancak bu hak her ürün ve hizmet için sınırsız değildir. Sürenin ne zaman başladığı, cayma bildiriminin nasıl yapıldığı ve sözleşmenin kanundaki istisnalardan birine girip girmediği birlikte değerlendirilmelidir.

14 günlük süre ne zaman başlar?

Mal satışlarında süre kural olarak tüketicinin veya belirlediği üçüncü kişinin malı teslim aldığı tarihten; hizmet sözleşmelerinde ise sözleşmenin kurulduğu tarihten itibaren işler. Siparişin verildiği gün ile teslim günü karıştırılmamalıdır.

Cayma için sebep göstermek gerekir mi?

Hayır. Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği m.9'daki temel sistem, tüketicinin on dört gün içinde gerekçe göstermeden cayabilmesidir. Bildirimin süre içinde satıcı veya sağlayıcıya yöneltilmesi yeterlidir; uyuşmazlıkta bildirimin tarihini ispatlayacak kayıt saklanmalıdır.

Bildirim nasıl yapılmalı?

Platformun iade ekranı, e-posta veya kalıcı veri saklayıcısı niteliğindeki başka yöntemler kullanılabilir. Telefon görüşmesi yapıldıysa tek başına sözlü bildirim yerine yazılı veya elektronik kayıt bırakmak ispat bakımından daha güvenlidir.

Satıcı parayı ne zaman iade eder?

Cayma bildirimi ve malın iade süreci tamamlandığında satıcının tahsil ettiği bedelleri mevzuattaki süre ve yöntemlere uygun biçimde geri ödemesi gerekir. İade için ön bilgilendirmede belirtilen taşıyıcının kullanılması, iade masrafı ve sürenin başlangıcı bakımından önem taşıyabilir.

Hangi sözleşmelerde cayma hakkı olmayabilir?

Yönetmelik m.15 bazı istisnalar öngörür. Tüketicinin istekleri doğrultusunda kişiye özel hazırlanan mallar, çabuk bozulabilen ürünler, teslimden sonra koruyucu unsurları açılmış ve iadesi sağlık-hijyen açısından uygun olmayan bazı mallar ile niteliği gereği anında ifa edilen bazı dijital içerik ve hizmetler bu kapsamda değerlendirilebilir. İstisna listesi somut ürün ve hizmete göre güncel metinden kontrol edilmelidir.

Ürün kullanıldıysa cayma hakkı kaybolur mu?

Tüketicinin malı niteliğini, özelliklerini ve işleyişini anlamak için olağan ölçüde incelemesi ile ürünü ekonomik olarak tüketmesi aynı şey değildir. Kullanımın sınırı ve değer kaybı somut ürüne göre değerlendirilir.

Ayıplı mal ile cayma hakkı karıştırılmamalı

Ürün ayıplıysa tüketicinin TKHK kapsamındaki seçimlik hakları ayrıca vardır. On dört günlük cayma süresinin geçmesi, ayıplı mala ilişkin hakların da mutlaka sona erdiği anlamına gelmez.

Uyuşmazlıkta hangi belgeler saklanmalı?

Sipariş ve teslim kayıtları, ön bilgilendirme metni, cayma bildirimi, iade kargo belgesi, satıcı yazışmaları, ödeme ve iade dekontları birlikte saklanmalıdır. Platform üzerinden yapılan işlemlerde iade ekranının tarihli görüntüsü de önemlidir.

14 günlük süre kadar istisnalar da önemlidir

Mesafeli satışlarda cayma hakkı değerlendirilirken yalnız on dört günlük süreye bakmak yeterli değildir. Sürenin mal ve hizmet bakımından hangi tarihten başladığı, tüketicinin cayma bildirimini nasıl yaptığı, ürünün iade süreci ve satıcının geri ödeme yükümlülüğü birlikte incelenmelidir. Ayrıca kişiye özel üretilen mallar, niteliği gereği iadesi uygun olmayan bazı ürünler veya ifasına başlanmış belirli dijital içerik ve hizmetlerde cayma hakkının istisnaları gündeme gelebilir. Bildirimin e-posta, platform mesajı veya başka kalıcı veri saklayıcısıyla yapıldığını gösteren kayıtların saklanması uygulamada önemlidir.

İade masrafı ve geri ödeme kayıtları saklanmalı

Cayma bildirimi yapıldıktan sonra ürünün hangi kargo ile ve hangi tarihte gönderildiği, satıcıya ne zaman ulaştığı ve bedelin hangi tarihte iade edildiği de uyuşmazlığın parçası olabilir. Kargo takip kaydı, iade kodu, kart ekstresi ve platformun iade ekranı saklanırsa süreç daha kolay ispatlanır.

Platform üzerinden yapılan cayma bildirimi kaybolmamalı

Pazar yeri veya mobil uygulama üzerinden cayma kullanılıyorsa başvurunun ekran görüntüsü, işlem numarası ve otomatik teyit mesajı saklanmalıdır. Satıcıyla platform dışında yapılan telefon görüşmeleri tek başına ispatta daha zayıf kalabileceğinden mümkünse yazılı bir kayıtla desteklenmelidir.