Senedin Arkasındaki İmza Ciro mu Kefalet mi?

Bir bononun arka yüzünde tek başına imza bulunması, imza sahibinin mutlaka “kefil” olduğu anlamına gelmez. Kambiyo senetlerinde ciro ve aval, günlük dilde kullanılan kefaletten farklı kurallara tabidir. Özellikle arka yüzdeki imzanın hukuki niteliği belirlenirken imzanın bulunduğu yer, yanında bir açıklama olup olmadığı, senetteki diğer imzalar ve ciro zinciri birlikte incelenmelidir.

Arka yüzdeki imza neden çoğu zaman ciroyla ilişkilendirilir?

Bono emre yazılı bir kambiyo senedi olduğundan devri kural olarak ciro ve teslimle gerçekleşebilir. Ciro, senedin arka yüzüne veya alonja yazılabilir. Beyaz ciroda ciro edilen kişinin adı yazılmayabilir ve yalnız cirantanın imzası bulunabilir. Bu nedenle bononun arka yüzündeki tek imza, bulunduğu bağlama göre beyaz ciro niteliği taşıyabilir. İmzanın sırf arka tarafta bulunması ise tek başına yeterli değildir; önceki ve sonraki cirolar ile imza sahibinin senetle ilişkisi görülmelidir.

Aval ile ciro aynı şey değildir

Aval, kambiyo borcunun tamamen veya kısmen güvence altına alınmasına yönelik özel bir kambiyo taahhüdüdür. Aval veren kişi, kimin lehine aval verdiğine göre kambiyo sorumluluğu üstlenir. Senette 'aval içindir', 'teminat içindir' gibi bir ibare bulunması değerlendirmeyi kolaylaştırır; fakat her imzanın niteliği yalnız kullanılan kelimeye göre belirlenmez. Avalin şekli ve imzanın senet üzerindeki konumu TTK’nın kambiyo hükümleri çerçevesinde ayrıca incelenmelidir.

Adi kefalet kuralları neden doğrudan uygulanmaz?

Kambiyo senedine verilen aval ile Türk Borçlar Kanunundaki adi veya müteselsil kefalet aynı kurum değildir. Bu nedenle 'kefalet şartları yoksa arka imza geçersizdir' şeklinde otomatik bir sonuca gidilemez. Önce imzanın gerçekten aval mi, ciro mu, yoksa kambiyo taahhüdü dışında bir beyan mı olduğu belirlenmelidir. Ancak bundan sonra hangi şekil ve sorumluluk hükümlerinin uygulanacağı değerlendirilebilir.

İmza sahibinin sıfatı önemlidir

Şirket kaşesi üzerinde atılmış imza, şirket temsilcisinin şahsi imzası, senet lehtarının arka yüzdeki imzası veya üçüncü bir kişinin imzası aynı sonucu doğurmaz. Şirket adına hareket edildiği ileri sürülüyorsa temsil yetkisi ve imzanın şirket adına mı şahsen mi atıldığı da incelenir. Birden fazla imza varsa her bir imzanın hangi sırada ve hangi sıfatla atıldığı ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

Dosyada hangi belgeler görülmeli?

Senedin yalnız ön yüzünün fotoğrafıyla sağlıklı sonuç çıkarmak çoğu zaman mümkün değildir. Ön ve arka yüzün tamamı, varsa alonj, protesto veya banka kayıtları, senedin kimden kime teslim edildiğini gösteren belgeler ve icra dosyasındaki takip talebi birlikte görülmelidir. İmzanın aidiyeti ayrıca tartışmalıysa bu, ciro veya aval niteliğinden önce çözülmesi gereken bağımsız bir ispat meselesidir.

Ciro Zincirinde İmzanın Konumu ve Sıfatı

Bononun arka yüzündeki imza, özellikle senedin el değiştirmesi ve hamilin hak sahipliği bakımından ciro niteliğinde olabilir. Ancak imzanın yanında 'aval içindir' veya benzeri bir ibare bulunması ve bütün senet üzerindeki kayıtlar farklı bir değerlendirme gerektirebilir. İmzayı atan kişinin lehtar, ciranta, düzenleyen veya başka bir kişi olması hukuki sonuçları etkiler. İmzanın tek bir fotoğrafı yerine senedin ön ve arka yüzü birlikte incelenmelidir.

Kefalet ile Avalin Şekil ve Sorumluluk Kuralları Farklıdır

TTK'daki aval, kambiyo senedine özgü bir kişisel teminattır. TBK'daki adi kefaletin şekil şartlarının her avale aynen uygulanması doğru değildir. Bununla birlikte senet üzerindeki ibarenin gerçekten aval mi, adi kefalet beyanı mı olduğu ve senedin kambiyo vasfı öncelikle değerlendirilmelidir. Ciroyla devralan sonraki hamilin sıfatı da başvurulacak takip yolu ve borçlu sıfatı bakımından önem taşıyabilir.

Resmî kanun metni

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (ciro ve aval hükümleri) — UYAP Mevzuat. Arka yüzdeki imzanın ciro veya aval niteliği, senetteki kayıtlar ve imza sahibinin sıfatı dikkate alınarak değerlendirilir.

Sonuç

Arka yüzdeki imza için 'kesin cirodur' veya 'kesin kefalettir' şeklinde belgeden bağımsız bir cevap doğru değildir. Kambiyo senedinin bütünü ve imza zinciri görülerek ciro, aval ve temsil ilişkisi ayrılmalıdır.

Bu yazı genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Senet arkasındaki imzanın niteliği, kambiyo senedinin tamamı, ciro zinciri, aval kaydı ve imza sahibinin sıfatı incelenmeden belirlenemez.