Senette Kefil İmzası Varsa Kefil Ne Kadar Sorumlu?

Bono veya diğer kambiyo senetlerinde günlük dilde “kefil” denilen imza, hukuken çoğu zaman adi kefalet değil aval olarak değerlendirilir. Bu ayrım önemlidir; çünkü aval, kambiyo senedine özgü bağımsız bir teminat taahhüdüdür ve sorumluluğun kapsamı Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre belirlenir.

Aval nedir?

TTK m.700’e göre poliçe bedelinin ödenmesi aval suretiyle tamamen veya kısmen teminat altına alınabilir. Bono bakımından da aval hükümleri uygulanır. Aval üçüncü bir kişi tarafından verilebileceği gibi senette zaten imzası bulunan bir kişi tarafından da verilebilir.

İmzanın yeri neden önemlidir?

TTK m.701 uyarınca aval şerhi senet veya alonj üzerine yazılır ve aval veren tarafından imzalanır. Kanun ayrıca, düzenleyenin imzası dışında senedin ön yüzüne atılan bazı imzaları aval şerhi olarak kabul eder. Buna karşılık senedin arka yüzündeki imzanın ciro, beyaz ciro veya başka bir işlem niteliğinde olup olmadığı ayrıca incelenmelidir. Bu nedenle yalnız “imza var” denilerek sorumluluk belirlenemez.

Aval veren ne kadar sorumludur?

TTK m.702’ye göre aval veren kişi, kimin için taahhüt altına girmişse onun gibi sorumlu olur. Aval belirli bir miktarla sınırlandırılmışsa sorumluluk bu sınır içinde değerlendirilir; açık bir miktar sınırlaması yoksa senet bedelinin tamamı bakımından aval sorumluluğu gündeme gelebilir. Takipte talep edilen faiz ve diğer fer’iler ise senet, takip talebi ve uygulanacak kambiyo hükümleri birlikte incelenerek belirlenir.

Avalin kimin için verildiği açıkça yazılmışsa sorumluluk buna göre değerlendirilir. Kimin için verildiği belirtilmemişse kanundaki karine devreye girer ve aval düzenleyen lehine verilmiş sayılabilir.

Asıl borç geçersizse aval de otomatik olarak düşer mi?

Avalin önemli özelliklerinden biri bağımsızlığıdır. TTK m.702, aval verenin teminat altına aldığı borç şekle ilişkin bir noksan dışındaki sebeple geçersiz olsa dahi aval taahhüdünün kural olarak geçerliliğini koruyabileceğini düzenler. Bu nedenle aval verenin savunmaları adi kefaletteki savunmalarla bire bir aynı değildir.

Aval veren ödeme yaparsa ne olur?

Aval veren senet bedelini ödediğinde, lehine aval verdiği kişiye ve kambiyo senedinden dolayı o kişiye karşı sorumlu olanlara başvurma hakkı kazanabilir. Bu nedenle ödeme sonrasında rücu ilişkisi ve senet üzerindeki imza zinciri ayrıca önem taşır.

Uyuşmazlıkta neler kontrol edilir?

Senette imzanın ön yüzde mi arka yüzde mi olduğu, imzanın yanında “aval içindir”, “kefil” veya benzeri bir ifade bulunup bulunmadığı, avalin kimin için verildiği, miktar sınırlaması, senedin zorunlu unsurları, ciro zinciri ve icra takibinde kimin hangi sıfatla borçlu gösterildiği birlikte incelenmelidir.

Senetteki “kefil” ifadesi tek başına her zaman Borçlar Kanunu anlamında adi kefalet sonucu doğurmaz. Kambiyo senedi üzerindeki taahhüdün aval niteliğinde olup olmadığı, senedin bütünü ve imzanın konumu dikkate alınarak değerlendirilir.

Kefil Yazılması Her Zaman Adi Kefalet Olduğu Anlamına Gelmez

Bononun üzerine atılan ve düzenleyenden başka kişiye ait imzanın niteliği, TTK'nın aval hükümleri açısından incelenmelidir. Bunun için imzanın senet ön veya arka yüzünde bulunması, yanında yazılı ibare, imzanın kimin için verildiği ve belgenin bütününün kambiyo senedi niteliği önemlidir. Bir imza adi kefalet sayılırsa TBK'daki şekil ve eş rızası gibi özel kurallar gündeme gelebilir; aval sayıldığında ise kambiyo hukukunun farklı sorumluluk rejimi uygulanır.

Asıl Senet ve İmza İncelemesi Neden Önemlidir?

Fotokopi veya yalnız imza bölümünün fotoğrafı, tüm kayıtları ortaya koymayabilir. Bononun aslındaki lehtar, düzenleme ve vade bilgileri, cironun varlığı, imzanın konumu, imza sahibinin ticari sıfatı ve bedel sınırlaması olup olmadığı birlikte değerlendirilmelidir. Sorumluluk belirlenmeden kefil veya aval veren sıfatıyla yapılacak kabul beyanı ya da ödeme anlaşması yeni riskler yaratabilir.

Bu yazı genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Senedin aslı görülmeden imzanın hukuki niteliği ve sorumluluk miktarı hakkında kesin sonuca varılması mümkün değildir.

Resmî kanun metni

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (bonoda aval hükümleri) — UYAP Mevzuat. Senette kefil olarak görünen kişinin sorumluluğunda aval ile adi kefalet ayrımı önemlidir; hukuki niteliği yalnız kullanılan kelime belirlemez.