Zorunlu Geçit Hakkı Davası: Yola Çıkışı Olmayan Arazi İçin Ne Yapılabilir?
- Av.Abdulkadir Bolat
- 19 Ağu
- 2 dakikada okunur
Güncelleme tarihi: 20 Ağu
Kırsal bölgelerde, mirasla bölünmüş parsellerde veya eski kadastro düzenlerinde bir taşınmazın genel yola doğrudan bağlantısı bulunmayabilir. Bu durum taşınmazın tarım, yapılaşma veya olağan kullanımını ciddi biçimde engelleyebilir.
Türk Medeni Kanunu’nun 747. maddesi, genel yola yeterli geçidi bulunmayan taşınmaz malikine tam bedel karşılığında komşularından geçit isteme hakkı tanır. Ancak geçit hakkı kurulurken hem ihtiyacı olan taşınmazın yararı hem de yük altına girecek komşu taşınmazın en az zarar görmesi gözetilir.
Geçit Hakkı İçin Yolun Hiç Olmaması mı Gerekir?
Hayır. Mevcut yol hukuken veya fiilen yeterli değilse de zorunlu geçit ihtiyacı doğabilir. Ancak yalnızca daha kısa veya daha rahat bir yol istemek her zaman yeterli değildir. İhtiyacın objektif ve taşınmazın olağan kullanımı bakımından gerekli olması aranır.
Hangi Komşu Parsele Karşı Dava Açılır?
Kanun önceki mülkiyet ve yol durumunu, daha sonra ise geçidin en az zarar vereceği taşınmazı dikkate alan bir sıra öngörür. Bu nedenle en yakın görünen parsel her zaman geçit yükümlüsü olmayabilir. Kadastro paftası ve eski bölünme ilişkileri önemlidir.
Güzergâhı Kim Belirler?
Talep eden malik bir güzergâh önerebilir; fakat mahkeme keşif ve bilirkişi incelemesiyle alternatifleri değerlendirir. Tarımsal kullanım, yapılaşma, eğim, mevcut yollar, parsel bütünlüğü ve komşu taşınmazdaki değer kaybı birlikte dikkate alınır.
Geçit Ücretsiz mi Kurulur?
Hayır. Zorunlu geçit tam bedel karşılığında kurulur. Bedel, yük altına giren taşınmazın uğrayacağı değer kaybı ve kullanım etkisi dikkate alınarak bilirkişi aracılığıyla belirlenir.
Geçit Hakkı Tapuya İşlenir mi?
Mahkeme kararıyla kurulan geçit hakkı taşınmaz lehine ve diğer taşınmaz aleyhine bir irtifak hakkı niteliği taşır ve tapu siciline işlenir. Böylece yalnızca mevcut maliklerin kişisel anlaşmasına bağlı kalmaz.
Geçit Genişliği Nasıl Belirlenir?
Genişlik, taşınmazın objektif ihtiyacına göre belirlenir. Tarım aracı kullanımı gereken bir arazi ile yalnızca yaya erişimi gereken bir taşınmaz aynı şekilde değerlendirilmeyebilir. Gereğinden geniş bir yol komşu taşınmazı ölçüsüz biçimde yük altına sokamaz.
Dava Öncesi Hangi Belgeler Hazırlanmalı?
Tapu kayıtları, çap ve kadastro paftaları, mevcut yol durumunu gösteren fotoğraflar, varsa belediye veya kadastro kayıtları ve taşınmazın kullanım biçimini gösteren belgeler toplanmalıdır. Keşif bu davaların en önemli aşamalarındandır.
Sık Sorulan Sorular
Komşu izin vermiyorsa yine de geçit kurulabilir mi?
Şartlar varsa mahkeme kararıyla zorunlu geçit kurulabilir. Komşunun rızası dava şartı değildir.
Geçit hakkı araç yolu olmak zorunda mı?
Hayır. İhtiyaca göre yaya veya araç geçişine uygun genişlik belirlenir.
Geçit sonradan gereksiz hâle gelirse ne olur?
İrtifakın şartlarının ortadan kalkması hâlinde sona erdirilmesi veya değiştirilmesi gündeme gelebilir; somut tapu ve yol durumu değerlendirilir.
Yayın Notu
Bu yazı genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut olayın tarihleri, tarafları, tapu ve miras kayıtları ile delil durumu sonucu değiştirebilir. Özellikle hak düşürücü sürelerin bulunduğu uyuşmazlıklarda dosya özelinde değerlendirme yapılmalıdır.
Yorumlar