Senet Alacaklısı Şirket Kapanırsa Takip Nasıl Yapılır?

Bir bononun alacaklısı şirket olduğunda, şirketin kapanması senet alacağını kendiliğinden yok etmez. Ancak şirketin yalnızca faaliyetini durdurması, tasfiye halinde bulunması ve ticaret sicilinden tamamen terkin edilmiş olması birbirinden farklı durumlardır. Takibi kimin başlatabileceği ve senet bedelini kimin tahsil edebileceği önce şirketin sicil durumuna göre belirlenmelidir.

Şirket Tasfiye Halindeyse

Bir sermaye şirketi sona erme sebebi gerçekleştiğinde tasfiye sürecine girer ve tasfiye amacıyla tüzel kişiliğini sürdürür. Şirketin mevcut alacaklarının tahsili de tasfiyenin parçasıdır. Dolayısıyla alacaklı şirket henüz sicilden silinmemişse senet alacağı tasfiye memurları tarafından takip edilebilir. Şirketin ticari faaliyeti sona ermiş olsa bile ‘artık şirket yok’ denilerek alacaklı sıfatı otomatik kaybolmaz.

Ticaret Sicilinden Terkin Edilmişse

Şirket tasfiye tamamlanmış kabul edilerek sicilden silinmiş olabilir. Buna rağmen sonradan tahsil edilmemiş bir senet, banka hesabı veya başka malvarlığı unsurunun bulunduğu ortaya çıkarsa ek tasfiye ihtiyacı doğar. TTK 547, ek tasfiye işlemleri zorunlu hale gelmişse şirketin yeniden tescili için mahkemeye başvurulmasına imkan tanır. Amaç şirketi yeniden ticari faaliyete döndürmek değil, eksik kalan tasfiye işlemini tamamlamaktır.

İcra Takibini Kim Başlatır?

Takip talebinde gerçek hak sahibi ve temsil yetkisi doğru gösterilmelidir. Tasfiye halindeki şirkette tasfiye memurunun yetkisi; ek tasfiyede ise mahkemenin yeniden tescil ve atanacak tasfiye görevlisine ilişkin kararı önem taşır. Eski şirket müdürünün veya ortağın sırf geçmişte şirkette görevli olduğu için şirket alacağını kendi adına takip etmesi kural olarak doğru değildir.

Senet Zamanaşımı Devam Eder mi?

Şirketin kapanma veya tasfiye sürecine girmesi kambiyo senedine ilişkin sürelerin otomatik olarak durduğu anlamına gelmez. Bononun vadesi, kime karşı başvuru yapılacağı ve zamanaşımını kesen işlemler ayrı kontrol edilmelidir. Ek tasfiye gerektiğinin fark edilmesi, senet üzerindeki süreleri ihmal etmek için güvenli bir gerekçe değildir. Bu nedenle şirket sicil işlemleriyle kambiyo süresi aynı anda takip edilmelidir.

Senet Aslı ve Muhasebe Kayıtları

Şirket alacağına dayalı takipte senedin aslı kadar şirket muhasebe ve tasfiye kayıtları da önemlidir. Senedin şirket aktifinde bulunup bulunmadığı, tahsil edilip edilmediği, başka kişiye ciro edilip edilmediği veya tasfiye sırasında ortaklara devredilip devredilmediği araştırılmalıdır. Şirketin unvanının senette lehtar olarak yazılı olması tek başına bugün kimin takip hakkına sahip olduğunu her zaman çözmez.

Pratik Yol Haritası

Önce ticaret sicilinden şirketin güncel durumu ve tasfiye/terkin tarihleri alınmalı; ardından senedin aslı, vade, ciro zinciri ve muhasebe kayıtları incelenmelidir. Şirket tasfiyedeyse yetkili tasfiye memuru üzerinden işlem yürütülür. Şirket terkin edilmişse alacağın tahsili için ek tasfiye gerekip gerekmediği değerlendirilir. Böylece icra takibi daha başında taraf ehliyeti ve temsil itirazlarıyla karşılaşmadan doğru kişi üzerinden kurulabilir.

Şirket Unvanı Değişmiş veya Birleşmişse

Her ‘şirket kapandı’ olayı tasfiye anlamına gelmez. Şirket unvan değiştirmiş, tür değiştirmiş veya başka şirketle birleşmiş olabilir. Böyle bir durumda ticaret sicilindeki halefiyet kayıtları incelenir. Özellikle birleşmede devrolunan şirketin hak ve borçları külli halefiyet yoluyla devralan şirkete geçebilir. Senette eski unvanın yazılı olması, güncel hak sahibinin mutlaka artık mevcut olmadığı anlamına gelmez. Takipten önce sicil tarihçesi alınması bu nedenle gereklidir.

Borçlu Açısından Hangi Kontroller Yapılabilir?

Borçlu, karşısındaki kişinin gerçekten senet alacaklısı şirketi temsil edip etmediğini kontrol edebilir. Sicilden terkin edilmiş şirket adına eski müdürün takip yapması, ek tasfiye kararı bulunmaması veya senedin başka kişiye devredilmiş olması önemli itirazlar doğurabilir. Buna karşılık sırf şirketin faaliyetini durdurduğu veya vergi kaydını kapattığı düşüncesiyle borcun sona erdiği varsayılmamalıdır. Ticaret sicili, tasfiye ilanları ve senet üzerindeki ciro zinciri birlikte görülmelidir.

Ek Tasfiye Kararı Ne Sağlar?

Ek tasfiye, sicilden silinmiş şirketin eksik kalan belirli işlemleri tamamlaması için yeniden tescil edilmesini sağlar; şirketi normal ticari faaliyete döndürmez. Mahkeme kararında ek tasfiyenin hangi amaçla yapılacağı ve kimlerin tasfiye memuru olarak görev yapacağı önemlidir. Tahsil edilmemiş senet alacağı, devam eden dava veya unutulmuş malvarlığı bu ihtiyacın tipik örneklerindendir. Yeniden tescilden sonra tahsil edilen bedelin de tasfiye hesabına dahil edilmesi, alacaklılar ve ortaklar bakımından tasfiye kurallarına göre sonuçlandırılması gerekir. Bu nedenle ek tasfiye yalnız icra takibine ‘isim kazandıran’ teknik bir işlem değil, tahsil edilen değerin şirket malvarlığı içinde hukuken doğru biçimde sonuçlandırılmasını sağlayan tamamlayıcı süreçtir.